- Phạm vi: Bài 1–5 (Châu Âu: vị trí, tự nhiên, dân cư, khai thác thiên nhiên, Liên minh châu Âu; Châu Á: vị trí địa lí và đặc điểm tự nhiên)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Nêu vị trí địa lí và diện tích của châu Âu.
Bài 2. Trình bày đặc điểm địa hình châu Âu.
Bài 3. Kể tên các kiểu khí hậu chính ở châu Âu và khu vực phân bố của chúng.
Bài 4. Nêu đặc điểm dân số và phân bố dân cư ở châu Âu.
Bài 5. Liên minh châu Âu (EU) là gì? Nêu mục đích thành lập EU.
Bài 6. Đồng tiền chung của nhiều nước EU là gì? Nêu một lợi ích của việc dùng đồng tiền chung.
Bài 7. Nêu vị trí địa lí và diện tích của châu Á.
Bài 8. Châu Á tiếp giáp với các đại dương nào?
Bài 9. Trình bày đặc điểm địa hình châu Á.
Bài 10. Dãy Hi-ma-lay-a nằm ở đâu? Nêu đặc điểm nổi bật của dãy núi này.
Bài 11. Kể tên các đới khí hậu chính ở châu Á.
Bài 12. Sông Dương Tử có đặc điểm gì? Nêu giá trị của sông Dương Tử.
Bài 13. Nêu những tác động tiêu cực của con người tới thiên nhiên châu Âu.
Bài 14. Kể tên ba biện pháp bảo vệ thiên nhiên ở châu Âu.
Bài 15. Vì sao châu Á có nhiều kiểu khí hậu khác nhau?
Bài 16. Gió mùa có ảnh hưởng như thế nào tới khí hậu châu Á?
Bài 17. Nêu đặc điểm sông ngòi châu Á.
Bài 18. Vì sao dân cư châu Á phân bố không đều?
Phần 2: Nâng cao
Bài 19. So sánh địa hình châu Âu và châu Á. Địa hình có ảnh hưởng như thế nào tới sự phân bố dân cư ở mỗi châu lục?
Bài 20. Giải thích vì sao Tây Âu có khí hậu ôn hoà hơn nhiều so với các khu vực cùng vĩ độ ở phía đông châu Âu.
Bài 21. Phân tích vai trò của Liên minh châu Âu đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của các nước thành viên.
Bài 22. Châu Á có dân số đông nhất thế giới. Dân số đông vừa là nguồn lực vừa là thách thức. Em hãy phân tích hai mặt này.
Bài 23. Vì sao khu vực Đông Nam Á có khí hậu nhiệt đới gió mùa? Nêu ảnh hưởng của khí hậu này tới sản xuất nông nghiệp.
Bài 24. Quan sát lược đồ tự nhiên châu Á trong sách giáo khoa, xác định vị trí các dãy núi: Hi-ma-lay-a, Thiên Sơn, Côn Luân; các sơn nguyên: Tây Tạng, Đê-can, A-rap; các đồng bằng: Hoa Bắc, Ấn – Hằng, Tây Xi-bi-ri.
Bài 25. Em hãy sưu tầm thông tin về một quốc gia châu Âu là thành viên EU và giới thiệu ngắn gọn về vị trí, dân số, kinh tế của quốc gia đó.
Bài 26. Dựa vào kiến thức đã học, giải thích vì sao châu Á có nhiều sông lớn nhưng chế độ nước của các sông lại rất khác nhau.
Đáp án
Bài 1. Châu Âu nằm ở phía tây lục địa Á – Âu, diện tích khoảng 10 triệu km²; phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía tây giáp Đại Tây Dương, phía nam giáp Địa Trung Hải, Biển Đen.
Bài 2. Đồng bằng chiếm phần lớn diện tích; núi già ở phía bắc (Xcan-đi-na-vi), núi trẻ ở phía nam (An-pơ); bờ biển bị cắt xẻ mạnh.
Bài 3. Ôn đới hải dương (Tây Âu), ôn đới lục địa (Đông Âu), khí hậu Địa Trung Hải (Nam Âu), khí hậu cực (phía bắc).
Bài 4. Dân số tăng chậm, tỉ suất gia tăng tự nhiên thấp, dân số già; phân bố không đều, tập trung ở đồng bằng, ven biển, trung tâm công nghiệp và đô thị.
Bài 5. EU là tổ chức liên kết kinh tế – chính trị của các nước châu Âu. Mục đích: thúc đẩy hợp tác, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống, giữ gìn hoà bình, tăng sức cạnh tranh.
Bài 6. Đồng ơ-rô. Lợi ích: thuận tiện cho thương mại, du lịch, đầu tư giữa các nước thành viên; giảm chi phí đổi tiền.
Bài 7. Châu Á nằm ở phía đông lục địa Á – Âu, diện tích khoảng 44,5 triệu km², lớn nhất trong các châu lục.
Bài 8. Phía bắc giáp Bắc Băng Dương, phía đông giáp Thái Bình Dương, phía nam giáp Ấn Độ Dương.
Bài 9. Nhiều núi và sơn nguyên cao, đồ sộ tập trung ở trung tâm (Hi-ma-lay-a, Thiên Sơn, Tây Tạng); đồng bằng rộng lớn ở phía đông và phía nam; bờ biển dài, bị cắt xẻ.
Bài 10. Dãy Hi-ma-lay-a nằm ở phía nam châu Á, là dãy núi cao nhất thế giới, có đỉnh Ê-vơ-rét cao 8 849 m, quanh năm có tuyết.
Bài 11. Đới khí hậu cực, ôn đới, nhiệt đới, xích đạo; nhiều kiểu khí hậu như ôn đới lục địa, nhiệt đới gió mùa, khí hậu sa mạc.
Bài 12. Sông Dương Tử là sông dài nhất châu Á, chảy qua Trung Quốc, có giá trị giao thông, thuỷ điện, cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt.
Bài 13. Rừng bị chặt phá, đất thoái hoá, không khí và nước bị ô nhiễm, đa dạng sinh học suy giảm.
Bài 14. Phát triển năng lượng tái tạo; trồng rừng, bảo vệ rừng; xử lí chất thải, khí thải; thành lập khu bảo tồn; sử dụng tiết kiệm tài nguyên.
Bài 15. Vì lãnh thổ rộng lớn trải dài nhiều vĩ độ, địa hình phức tạp, chịu ảnh hưởng của biển, dòng biển và gió mùa.
Bài 16. Gió mùa mang lại mưa theo mùa, quyết định mùa mưa – mùa khô ở Đông Á, Nam Á, Đông Nam Á; gió mùa mùa đông lạnh khô, gió mùa mùa hạ nóng ẩm.
Bài 17. Châu Á có nhiều sông lớn, mạng lưới sông dày đặc; chế độ nước phức tạp, phụ thuộc vào nguồn cung cấp nước (mưa, tuyết tan, băng tan).
Bài 18. Vì điều kiện tự nhiên khác nhau: dân cư tập trung ở nơi có đồng bằng màu mỡ, khí hậu thuận lợi, giao thông phát triển; thưa thớt ở vùng núi cao, sa mạc, khí hậu khắc nghiệt.
Bài 19. Châu Âu: địa hình thấp, đồng bằng rộng nên dân cư phân bố khá đều, tập trung ở nhiều vùng. Châu Á: địa hình cao, hiểm trở ở trung tâm nên dân cư tập trung ở đồng bằng ven biển, thung lũng sông; vùng núi, sa mạc thưa dân.
Bài 20. Vì Tây Âu chịu ảnh hưởng của dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương và gió Tây ôn đới mang hơi ấm, hơi ẩm từ biển vào; phía đông nằm sâu trong lục địa, chịu ảnh hưởng của khối khí lạnh lục địa nên mùa đông lạnh, biên độ nhiệt lớn.
Bài 21. EU thúc đẩy tự do lưu thông hàng hoá, dịch vụ, vốn, lao động; tăng sức cạnh tranh; hợp tác chính trị, văn hoá, khoa học, bảo vệ môi trường; nâng cao vị thế quốc tế của các nước thành viên.
Bài 22. Nguồn lực: lực lượng lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ rộng lớn. Thách thức: sức ép về việc làm, lương thực, nhà ở, y tế, giáo dục; ô nhiễm môi trường, cạn kiệt tài nguyên.
Bài 23. Đông Nam Á nằm trong vùng nhiệt đới, chịu ảnh hưởng của gió mùa nên có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm, mưa nhiều theo mùa. Thuận lợi: trồng cây nhiệt đới quanh năm, lúa nước phát triển. Khó khăn: bão, lũ lụt, hạn hán, sâu bệnh.
Bài 24. Hi-ma-lay-a: phía nam châu Á. Thiên Sơn: Trung Á. Côn Luân: phía tây Trung Quốc. Sơn nguyên Tây Tạng: phía tây nam Trung Quốc. Sơn nguyên Đê-can: phía nam Ấn Độ. Sơn nguyên A-rap: bán đảo A-rap. Đồng bằng Hoa Bắc: phía đông Trung Quốc. Đồng bằng Ấn – Hằng: phía bắc Ấn Độ. Đồng bằng Tây Xi-bi-ri: phía bắc châu Á (Liên bang Nga).
Bài 25. Học sinh tự sưu tầm và trình bày, ví dụ: Đức — nằm ở Trung Âu, dân số khoảng 84 triệu người, nền kinh tế lớn nhất EU, công nghiệp phát triển (ô tô, máy móc, hoá chất).
Bài 26. Vì các sông ở châu Á bắt nguồn từ nhiều khu vực khác nhau, chảy qua các đới khí hậu khác nhau, nguồn cung cấp nước khác nhau (mưa, tuyết tan, băng tan) nên chế độ nước khác nhau: sông vùng gió mùa có mùa lũ – mùa cạn rõ rệt; sông vùng cực, ôn đới lạnh có lũ vào mùa xuân khi tuyết tan.