Đề 15 phút (Phạm vi: Bài 9 – Bài 11: Châu Phi)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Châu Phi tiếp giáp với các biển và đại dương nào?
Bài 2. Nêu vị trí địa lí của châu Phi theo vĩ độ và kinh độ.
Bài 3. Kể tên 4 quốc gia ở Bắc Phi.
Bài 4. Sa mạc Xa-ha-ra nằm ở đâu? Nêu đặc điểm khí hậu của nó.
Bài 5. Sông Nin dài khoảng bao nhiêu km? Sông Nin chảy qua những nước nào (kể 3 nước)?
Bài 6. Kể tên 3 hồ lớn ở châu Phi.
Bài 7. Nêu đặc điểm địa hình chung của châu Phi.
Bài 8. Khí hậu châu Phi có đặc điểm gì nổi bật?
Bài 9. Kể tên 3 cảnh quan tự nhiên tiêu biểu của châu Phi.
Bài 10. Dân số châu Phi khoảng bao nhiêu người? Nêu đặc điểm tăng dân số.
Bài 11. Dân cư châu Phi tập trung đông ở những nơi nào? Vì sao?
Bài 12. Nêu 2 nguyên nhân khiến kinh tế châu Phi còn nhiều khó khăn.
Bài 13. Kể tên 3 khoáng sản quan trọng của châu Phi.
Bài 14. Cộng hoà Nam Phi nằm ở đâu? Nêu 2 thế mạnh kinh tế của nước này.
Bài 15. Nêu 2 biện pháp bảo vệ rừng ở châu Phi.
Bài 16. Đúng hay sai? (a) Châu Phi là châu lục nóng nhất thế giới. (b) Sông Công-gô là sông dài nhất châu Phi. (c) Đỉnh Ki-li-man-gia-rô cao nhất châu Phi. (d) Dân cư châu Phi phân bố đều khắp châu lục.
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. Giải thích vì sao phần lớn châu Phi có khí hậu nóng, khô.
Bài 18. So sánh sông Nin và sông Công-gô (chiều dài, lưu lượng, vai trò).
Bài 19. Vì sao dân cư châu Phi tập trung đông ở vùng vịnh Ghi-nê nhưng thưa thớt ở Xa-ha-ra?
Bài 20. Phân tích tác động của việc phá rừng đối với môi trường và đời sống người dân châu Phi.
Bài 21. Nêu vai trò của các vườn quốc gia ở châu Phi đối với bảo vệ thiên nhiên và phát triển du lịch.
Bài 22. Giải thích vì sao Cộng hoà Nam Phi phát triển hơn các nước châu Phi khác.
Bài 23. Trình bày mối quan hệ giữa khí hậu và sự phân bố cảnh quan ở châu Phi (lấy 2 ví dụ).
Bài 24. Đề xuất 3 giải pháp giúp châu Phi khai thác tài nguyên bền vững.
Đáp án
- Bắc: Địa Trung Hải; đông và đông nam: Ấn Độ Dương; tây: Đại Tây Dương; đông bắc nối với châu Á qua kênh đào Xuy-ê.
- Khoảng 35°B–35°N; 17°T–51°Đ; phần lớn nằm trong đới nóng, giữa hai chí tuyến.
- Ai Cập, Li-bi, An-giê-ri, Ma-rốc, Tuy-ni-di (chọn 4).
- Bắc Phi; khí hậu hoang mạc nóng, khô, lượng mưa rất ít, biên độ nhiệt ngày đêm lớn.
- Khoảng 6 650 km; Ai Cập, Xu-đăng, U-gan-đa, Ê-ti-ô-pi-a… (chọn 3).
- Vic-to-ri-a, Tan-ga-ni-ca, Ma-la-uy (hoặc Chát).
- Tương đối cao, phần lớn là sơn nguyên, cao nguyên; có bồn địa thấp ở giữa (Công-gô), dãy A-tlat ở tây bắc.
- Nóng quanh năm; mưa phân hoá rõ: nhiều ở xích đạo, rất ít ở hoang mạc.
- Rừng xích đạo, xavan, hoang mạc (hoặc thảo nguyên ôn đới).
- Hơn 1,4 tỉ người; tăng nhanh, tỉ lệ gia tăng tự nhiên cao, cơ cấu dân số trẻ.
- Ven biển, đồng bằng sông Nin, vịnh Ghi-nê; vì khí hậu thuận lợi, đất tốt, giao thông và kinh tế phát triển.
- Trình độ phát triển thấp; phụ thuộc xuất khẩu nguyên liệu thô; xung đột; dịch bệnh; biến đổi khí hậu (chọn 2).
- Vàng, kim cương, dầu mỏ, đồng, phốt phát… (chọn 3).
- Cực nam châu Phi; giàu khoáng sản (vàng, kim cương, bạch kim), công nghiệp và dịch vụ phát triển.
- Lập vườn quốc gia, khu bảo tồn; cấm chặt phá rừng trái phép; trồng rừng; giao rừng cho cộng đồng quản lí (chọn 2).
- (a) Đúng. (b) Sai — sông Nin dài nhất; Công-gô có lưu lượng lớn nhất. (c) Đúng. (d) Sai — phân bố không đều.
- Phần lớn lãnh thổ nằm giữa hai chí tuyến nên nhận nhiều bức xạ mặt trời; nhiều vùng chịu ảnh hưởng của áp cao cận nhiệt, gió khô, dòng biển lạnh, địa hình che chắn làm mưa ít.
- Nin: dài nhất châu Phi (~6 650 km), lưu lượng nhỏ hơn, chảy qua Bắc Phi, có vai trò tưới tiêu, giao thông. Công-gô: ngắn hơn nhưng lưu lượng lớn nhất châu Phi, chảy qua vùng xích đạo ẩm, giàu thuỷ năng, rừng rậm ven sông.
- Vịnh Ghi-nê nóng ẩm, mưa nhiều, đất tốt, kinh tế phát triển, giao thông thuận lợi. Xa-ha-ra khô hạn khắc nghiệt, thiếu nước, khó canh tác và sinh sống.
- Mất rừng làm đất xói mòn, sa mạc mở rộng, mất nơi sống của động vật, giảm nguồn nước, ảnh hưởng sinh kế người dân (củi, dược liệu, du lịch).
- Bảo vệ động, thực vật quý; giữ cân bằng sinh thái; thu hút du khách, tạo việc làm và thu nhập cho cộng đồng địa phương.
- Giàu khoáng sản; công nghiệp, dịch vụ phát triển; hạ tầng khá; thu hút đầu tư; đô thị hoá và giáo dục cao hơn mặt bằng chung châu lục.
- Vùng xích đạo mưa nhiều → rừng xích đạo rậm rạp. Vùng gần chí tuyến khô hạn → hoang mạc Xa-ha-ra. Vùng giữa có mùa mưa/mùa khô → xavan.
- Khai thác có quy hoạch; chế biến sâu thay vì xuất khẩu thô; bảo vệ rừng và đa dạng sinh học; phát triển năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái; đầu tư giáo dục và hạ tầng.