Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường thẳng.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Năng lượng ánh sáng truyền đi trong không gian dưới dạng các tia sáng. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Chiếu đèn pin vào một quả bóng đặt trên bàn, phía sau quả bóng trên tường xuất hiện một vùng tối hình tròn. Vùng tối này có hình dạng giống quả bóng vì ánh sáng truyền thẳng và bị quả bóng chặn lại. Nếu đưa quả bóng lại gần đèn hơn, bóng tối to hơn; đưa ra xa, bóng tối nhỏ hơn. Khi Mặt Trăng đi vào giữa Mặt Trời và Trái Đất, bóng tối của Mặt Trăng đổ lên Trái Đất gây ra nhật thực.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hiện tượng nhật thực và nguyệt thực là những ví dụ lớn của bóng tối trong tự nhiên.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nguyên tử Y có tổng số hạt proton, neutron, electron là 28, trong đó số hạt không mang điện là 10. Tính số proton, số electron của Y và cho biết Y là nguyên tố nào (số hiệu nguyên tử 9 là fluorine).
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Lập công thức hóa học của hợp chất tạo bởi Al (III) và nhóm PO₄ (III).
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một hợp chất có công thức FeₓOᵧ, trong đó Fe hóa trị III, O hóa trị II. Tìm x, y và viết công thức của hợp chất.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường thẳng."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Năng lượng ánh sáng truyền đi trong không gian dưới dạng các tia sáng."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng. Nhờ năng lượng ánh sáng, cây xanh quang hợp, pin Mặt Trời tạo ra điện, nước trong bình được đun nóng bằng bếp năng lượng Mặt Trời.
- Tổng kết ghi nhớ: Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng.; Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường thẳng.; Tia sáng là đường thẳng có mũi tên chỉ hướng truyền của ánh sáng.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Chiếu đèn pin vào một quả bóng đặt trên bàn, phía sau quả bóng trên tường xuất hiện một vùng tối hình tròn. Vùng tối này có hình dạng giống quả bóng vì ánh sáng truyền thẳng và bị quả bóng chặn lại. Nếu đưa quả bóng lại gần đèn hơn, bóng tối to hơn; đưa ra xa, bóng tối nhỏ hơn. Khi Mặt Trăng đi vào giữa Mặt Trời và Trái Đất, bóng tối của Mặt Trăng đổ lên Trái Đất gây ra nhật thực.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 15: Năng lượng ánh sáng. Tia sáng, vùng tối (Ánh sáng mang năng lượng, gọi là năng lượng ánh sáng.; Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền theo đường thẳng.; Tia sáng là đường thẳng có mũi tên chỉ hướng truyền của ánh sáng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hiện tượng nhật thực và nguyệt thực là những ví dụ lớn của bóng tối trong tự nhiên.
- Bài 4: Số hạt không mang điện (neutron) = 10. Tổng số hạt = 28 → số proton + số electron = 18. Mà số proton = số electron → mỗi loại 9 hạt. Y là fluorine (F).
- Bài 5: Alₓ(PO₄)ᵧ: III·x = III·y → x/y = 1/1 → AlPO₄.
- Bài 6: III·x = II·y → x/y = 2/3 → Fe₂O₃.