1. Kiến thức trọng tâm
Nguyên tử là hạt vô cùng nhỏ, là đơn vị cơ bản cấu tạo nên mọi chất. Một hạt cát nhỏ cũng chứa hàng tỉ tỉ nguyên tử. Nguyên tử gồm hạt nhân ở trung tâm và các electron chuyển động xung quanh. Hạt nhân gồm proton mang điện tích dương và neutron không mang điện. Electron mang điện tích âm, có khối lượng rất nhỏ so với proton và neutron.
Trong nguyên tử, số proton bằng số electron nên nguyên tử trung hòa về điện. Số proton trong hạt nhân gọi là số hiệu nguyên tử, quyết định nguyên tử đó thuộc nguyên tố nào. Ví dụ, mọi nguyên tử có 6 proton đều là nguyên tử carbon, mọi nguyên tử có 8 proton đều là nguyên tử oxygen.
Khối lượng nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân, vì electron nhẹ hơn proton khoảng 1836 lần. Người ta dùng đơn vị khối lượng nguyên tử, kí hiệu là amu, để biểu diễn khối lượng rất nhỏ này.
2. Ví dụ minh họa
Một nguyên tử oxygen có 8 proton, 8 neutron và 8 electron. Vì số proton bằng số electron nên nguyên tử oxygen trung hòa về điện, tổng điện tích bằng không. Số hiệu nguyên tử của oxygen là 8. Khối lượng nguyên tử oxygen xấp xỉ bằng tổng khối lượng proton và neutron, khoảng amu, vì khối lượng electron quá nhỏ nên có thể bỏ qua khi tính gần đúng.
3. Ghi nhớ
- Nguyên tử gồm hạt nhân (proton, neutron) và các electron chuyển động xung quanh.
- Số proton bằng số electron nên nguyên tử trung hòa về điện.
- Số hiệu nguyên tử bằng số proton trong hạt nhân.
- Khối lượng nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân.