1. Kiến thức trọng tâm
Sinh trưởng là sự tăng lên về kích thước, khối lượng của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào. Phát triển là quá trình biến đổi về hình thái, cấu tạo, chức năng của cơ thể trong vòng đời, bao gồm sinh trưởng, phân hóa tế bào và phát sinh hình thái.
Sinh trưởng và phát triển diễn ra liên tục, có mối quan hệ chặt chẽ: sinh trưởng tạo tiền đề cho phát triển, phát triển thúc đẩy sinh trưởng theo hướng hoàn thiện cơ thể.
Các giai đoạn phát triển ở động vật: Động vật có hai kiểu phát triển chính. Phát triển không qua biến thái: con non giống con trưởng thành, chỉ lớn lên về kích thước (gà, chó, mèo). Phát triển qua biến thái: con non khác hẳn con trưởng thành, phải trải qua biến thái mới thành con trưởng thành. Biến thái hoàn toàn (ếch, bướm: trứng → ấu trùng → nhộng → trưởng thành) và biến thái không hoàn toàn (châu chấu, ve sầu: trứng → ấu trùng → trưởng thành).
Ở thực vật có hoa, vòng đời gồm: hạt → cây mầm → cây con → cây trưởng thành → ra hoa, kết quả → hạt.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Nòng nọc và ếch trưởng thành khác nhau như thế nào?
Lời giải: Nòng nọc sống trong nước, có đuôi, thở bằng mang, ăn thực vật. Ếch trưởng thành sống cả trên cạn, mất đuôi, có bốn chân, thở bằng phổi và da, ăn côn trùng. Sự khác biệt lớn này cho thấy ếch phát triển qua biến thái hoàn toàn.
3. Ghi nhớ
- Sinh trưởng: tăng kích thước, khối lượng; phát triển: biến đổi hình thái, cấu tạo, chức năng.
- Phát triển không qua biến thái: con non giống con trưởng thành.
- Phát triển qua biến thái: hoàn toàn (ếch, bướm) và không hoàn toàn (châu chấu).
- Vòng đời thực vật có hoa: hạt → cây mầm → cây trưởng thành → ra hoa, kết quả.