1. Kiến thức trọng tâm
Thí nghiệm cảm ứng ở sinh vật giúp quan sát trực tiếp phản ứng của thực vật và động vật trước kích thích.
Thí nghiệm 1: Cảm ứng ở cây trinh nữ (cây xấu hổ).
- Cách tiến hành: Dùng que chạm nhẹ vào một lá chét của cây trinh nữ, quan sát phản ứng của lá và các lá xung quanh.
- Hiện tượng: Lá chét cụp lại, cuống lá gập xuống, sau đó các lá gần đó cũng cụp dần. Sau vài phút, lá mở trở lại. Kết luận: Cây trinh nữ có cảm ứng tiếp xúc.
Thí nghiệm 2: Hướng sáng của cây non.
- Cách tiến hành: Đặt chậu cây non cạnh cửa sổ, chỉ cho ánh sáng chiếu từ một phía, quan sát sau vài ngày.
- Hiện tượng: Ngọn cây cong về phía có ánh sáng. Kết luận: Thân cây có tính hướng sáng.
Thí nghiệm 3: Phản ứng của giun đất với ánh sáng.
- Cách tiến hành: Đặt giun đất lên mặt đất ẩm, chiếu đèn vào một đầu giun.
- Hiện tượng: Giun bò tránh ánh sáng, chui xuống chỗ tối, ẩm. Kết luận: Giun đất phản ứng với ánh sáng, thích nơi tối và ẩm.
Lưu ý an toàn: Thao tác nhẹ nhàng, không làm tổn thương sinh vật, trả sinh vật về môi trường sau thí nghiệm.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao sau khi chạm vào, lá trinh nữ lại mở ra sau vài phút?
Lời giải: Khi bị chạm, nước trong các tế bào ở gốc lá chét di chuyển đi nơi khác làm lá cụp lại. Sau đó nước quay trở lại, lá mở ra bình thường. Phản ứng này có thể lặp lại nhiều lần, chứng tỏ cây sống và cảm ứng khỏe mạnh.
3. Ghi nhớ
- Cây trinh nữ cụp lá khi chạm vào: cảm ứng tiếp xúc.
- Thân cây non mọc cong về phía sáng: tính hướng sáng.
- Giun đất tránh ánh sáng, thích nơi tối, ẩm.
- Thao tác nhẹ nhàng, bảo vệ sinh vật thí nghiệm.