1. Kiến thức trọng tâm
Cơ thể sinh vật là một thể thống nhất, trong đó các cấp độ tổ chức (tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể) phối hợp chặt chẽ với nhau và với môi trường.
Mối quan hệ giữa các cấp độ: Tế bào là đơn vị cấu tạo và chức năng. Các tế bào giống nhau hợp thành mô; các mô hợp thành cơ quan; các cơ quan phối hợp thành hệ cơ quan; các hệ cơ quan hợp thành cơ thể. Ví dụ ở người: tế bào cơ tim → mô cơ tim → tim → hệ tuần hoàn → cơ thể.
Mối quan hệ giữa các hệ cơ quan: Các hệ cơ quan hoạt động phối hợp, không tách rời. Khi chạy, hệ vận động cần năng lượng, hệ hô hấp tăng lấy , hệ tuần hoàn tăng bơm máu, hệ tiêu hóa cung cấp dinh dưỡng, hệ thần kinh điều khiển toàn bộ. Một hệ gặp trục trặc sẽ ảnh hưởng đến các hệ khác và toàn cơ thể.
Mối quan hệ với môi trường: Sinh vật trao đổi chất, trao đổi khí, trao đổi nước với môi trường. Môi trường thay đổi, cơ thể điều chỉnh để thích nghi và duy trì ổn định (cân bằng nội môi). Vì vậy, cần bảo vệ môi trường và giữ gìn sức khỏe để cơ thể hoạt động hài hòa.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Khi bị sốt cao, vì sao toàn thân mệt mỏi, ăn không ngon, tim đập nhanh?
Lời giải: Sốt là phản ứng của cả cơ thể, không chỉ một cơ quan. Hệ thần kinh tăng thân nhiệt chống tác nhân gây bệnh; hệ tuần hoàn đập nhanh đưa bạch cầu đi khắp cơ thể; hệ tiêu hóa hoạt động kém nên ăn không ngon. Điều này chứng tỏ cơ thể là một thể thống nhất, mọi hệ cơ quan cùng phối hợp.
3. Ghi nhớ
- Cấp độ tổ chức: tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể.
- Các hệ cơ quan phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau.
- Cơ thể trao đổi chất với môi trường và duy trì cân bằng nội môi.
- Bảo vệ môi trường và sức khỏe để cơ thể hoạt động hài hòa.