Bài 5: Phân tử - Đơn chất - Hợp chất

1. Kiến thức trọng tâm

Phân tử là hạt đại diện cho chất, gồm hai hay nhiều nguyên tử liên kết với nhau. Phân tử có thể gồm các nguyên tử cùng loại hoặc khác loại. Ví dụ, phân tử oxygen gồm hai nguyên tử oxygen, phân tử nước gồm hai nguyên tử hydrogen và một nguyên tử oxygen.

Chất được chia thành đơn chất và hợp chất. Đơn chất là chất được tạo nên từ một nguyên tố hóa học. Ví dụ: khí oxygen ($O_2$), kim loại đồng (Cu), khí nitrogen ($N_2$). Hợp chất là chất được tạo nên từ hai hay nhiều nguyên tố hóa học. Ví dụ: nước ($H_2O$), muối ăn (NaCl), khí carbon dioxide ($CO_2$).

Phân tử của đơn chất chỉ chứa nguyên tử của một nguyên tố, còn phân tử của hợp chất chứa nguyên tử của ít nhất hai nguyên tố. Tính chất của hợp chất khác hẳn tính chất của các đơn chất tạo nên nó.

2. Ví dụ minh họa

Khí hydrogen ($H_2$) là đơn chất vì phân tử chỉ gồm nguyên tử hydrogen. Khí oxygen ($O_2$) cũng là đơn chất. Khi hydrogen cháy trong oxygen, ta thu được nước ($H_2O$), là hợp chất vì phân tử nước gồm hydrogen và oxygen. Nước dập tắt lửa, trong khi hydrogen dễ cháy và oxygen duy trì sự cháy. Ví dụ này cho thấy khi các nguyên tố kết hợp thành hợp chất, tính chất mới hoàn toàn xuất hiện.

3. Ghi nhớ

• Phân tử gồm hai hay nhiều nguyên tử liên kết với nhau.
• Đơn chất được tạo nên từ một nguyên tố hóa học.
• Hợp chất được tạo nên từ hai hay nhiều nguyên tố hóa học.
• Tính chất của hợp chất khác hẳn tính chất của các nguyên tố tạo nên nó.