Bài 8: Tốc độ chuyển động

1. Kiến thức trọng tâm

Tốc độ chuyển động cho biết một vật chuyển động nhanh hay chậm trong một đơn vị thời gian. Tốc độ được tính bằng quãng đường đi được chia cho thời gian đi hết quãng đường đó: $v = \frac{s}{t}$, trong đó $v$ là tốc độ, $s$ là quãng đường, $t$ là thời gian.

Đơn vị tốc độ thường dùng là mét trên giây (m/s) và kilômét trên giờ (km/h). Đổi đơn vị: $1\ \text{m/s} = 3,6\ \text{km/h}$. Khi so sánh tốc độ, cần đổi về cùng một đơn vị. Vật có tốc độ lớn hơn thì chuyển động nhanh hơn trong cùng một khoảng thời gian, hoặc đi cùng một quãng đường trong thời gian ngắn hơn.

Tốc độ còn cho biết nhiều thông tin trong đời sống: tốc độ giới hạn trên biển báo giao thông, tốc độ của xe cứu thương, tốc độ chạy của vận động viên. Hiểu tốc độ giúp chúng ta di chuyển an toàn và sắp xếp thời gian hợp lí.

2. Ví dụ minh họa

Một bạn học sinh đạp xe đi được quãng đường $s = 1800\ \text{m}$ trong thời gian $t = 5$ phút, tức $t = 300\ \text{s}$. Tốc độ của bạn là $v = \frac{s}{t} = \frac{1800}{300} = 6\ \text{m/s}$. Đổi sang km/h: $6 \times 3,6 = 21,6\ \text{km/h}$. Một bạn khác đi bộ với tốc độ $1,5\ \text{m/s}$ thì chậm hơn nhiều, vì trong cùng 1 giây bạn đạp xe đi được 6 m còn bạn đi bộ chỉ đi được 1,5 m.

3. Ghi nhớ

• Tốc độ: $v = \frac{s}{t}$; $s$ là quãng đường, $t$ là thời gian.
• Đơn vị thường dùng: m/s và km/h; $1\ \text{m/s} = 3,6\ \text{km/h}$.
• Tốc độ càng lớn, vật chuyển động càng nhanh.
• So sánh tốc độ phải đổi về cùng một đơn vị.