Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc.? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Đọc kĩ tác phẩm trước khi viết, ghi chú chi tiết tiêu biểu về nhân vật. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc., khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Mỗi nhận xét phải kèm dẫn chứng từ tác phẩm.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc., phát biểu nào sau đây là đúng? A. - Khái niệm: Văn phân tích nhân vật là bài văn làm rõ đặc điểm, phẩm chất và vai trò của một nhân vật trong tác phẩm văn học. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc., học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. - Chọn nhân vật: Em chọn một nhân vật trong cuốn sách mình đã đọc kĩ và yêu thích, ví dụ Dế Mèn trong “Dế Mèn phiêu lưu kí” hay cô bé trong “Cô bé bán diêm”. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc., em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Em có thể phân tích Dế Mèn trong “Dế Mèn phiêu lưu kí” của Tô Hoài. Mở bài giới thiệu tác phẩm và nhân vật. Thân bài phân tích: lúc đầu, Dế Mèn kiêu căng, hung hăng, gây ra cái chết của Dế Choắt; sau biến cố, Dế Mèn hối hận, quyết tâm sửa sai và lên đường phiêu lưu để trưởng thành. Qua hành trình, Dế Mèn trở nên dũng cảm, nghĩa hiệp và biết yêu thương. Kết bài nêu cảm nhận: ai cũng có thể mắc lỗi nhưng quan trọng là biết sửa sai.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc. để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
- Ngôn ngữ: Câu văn rõ ràng, mạch lạc, dùng từ ngữ nhận xét chính xác, thể hiện suy nghĩ riêng của người viết.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Từ "hòa điệu" có nghĩa là gì?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết một câu văn có sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa về cây cối.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đoạn văn sau thuộc kiểu văn bản nào? "Mỗi sớm mai, em thích ngắm bình minh lên trên cánh đồng. Ánh nắng vàng óng trải dài khắp nơi, khiến lòng em rộn ràng niềm vui..."
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Đọc kĩ tác phẩm trước khi viết, ghi chú chi tiết tiêu biểu về nhân vật."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Mỗi nhận xét phải kèm dẫn chứng từ tác phẩm."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Khái niệm: Văn phân tích nhân vật là bài văn làm rõ đặc điểm, phẩm chất và vai trò của một nhân vật trong tác phẩm văn học."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Chọn nhân vật: Em chọn một nhân vật trong cuốn sách mình đã đọc kĩ và yêu thích, ví dụ Dế Mèn trong “Dế Mèn phiêu lưu kí” hay cô bé trong “Cô bé bán diêm”."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Khái niệm: Văn phân tích nhân vật là bài văn làm rõ đặc điểm, phẩm chất và vai trò của một nhân vật trong tác phẩm văn học. Người viết dựa vào các chi tiết trong tác phẩm như ngoại hình, hành động, lời nói, suy nghĩ để nhận xét, đánh giá nhân vật.
- Tổng kết ghi nhớ: Đọc kĩ tác phẩm trước khi viết, ghi chú chi tiết tiêu biểu về nhân vật.; Mỗi nhận xét phải kèm dẫn chứng từ tác phẩm.; Phân tích theo trình tự hợp lí, từ ngoại hình đến tính cách và sự thay đổi.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Em có thể phân tích Dế Mèn trong “Dế Mèn phiêu lưu kí” của Tô Hoài. Mở bài giới thiệu tác phẩm và nhân vật. Thân bài phân tích: lúc đầu, Dế Mèn kiêu căng, hung hăng, gây ra cái chết của Dế Choắt; sau biến cố, Dế Mèn hối hận, quyết tâm sửa sai và lên đường phiêu lưu để trưởng thành. Qua hành trình, Dế Mèn trở nên dũng cảm, nghĩa hiệp và biết yêu thương. Kết bài nêu cảm nhận: ai cũng có thể mắc lỗi nhưng quan trọng là biết sửa sai.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Viết bài văn phân tích một nhân vật văn học trong cuốn sách mà em đã đọc. (Đọc kĩ tác phẩm trước khi viết, ghi chú chi tiết tiêu biểu về nhân vật.; Mỗi nhận xét phải kèm dẫn chứng từ tác phẩm.; Phân tích theo trình tự hợp lí, từ ngoại hình đến tính cách và sự thay đổi.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: - Ngôn ngữ: Câu văn rõ ràng, mạch lạc, dùng từ ngữ nhận xét chính xác, thể hiện suy nghĩ riêng của người viết.
- Bài 4: "Hòa điệu" là hòa hợp, sống hài hòa, ăn nhịp với nhau (ở đây là với tự nhiên).
- Bài 5: Ví dụ: "Cây bàng già dang tay che mát cho chúng em." (Đáp án mở, có nhân hóa là đạt.)
- Bài 6: Văn bản biểu cảm.