1. Kiến thức trọng tâm
Bài học hướng học sinh đến mối quan hệ hài hoà giữa con người và thiên nhiên. Các văn bản viết về cây cỏ, chim muông, sông núi, biển cả, thể hiện tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường và khát vọng sống chan hoà cùng vạn vật. Học sinh cần cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên qua ngòi bút tác giả, đồng thời nhận thức trách nhiệm của con người trong việc giữ gìn môi trường sống.
Về kiến thức, bài học củng cố các biện pháp tu từ như nhân hoá, so sánh, ẩn dụ; cách miêu tả thiên nhiên bằng từ ngữ gợi hình, gợi cảm; cách phân tích hình tượng thiên nhiên trong thơ, văn. Về tập làm văn, học sinh luyện viết đoạn văn miêu tả thiên nhiên và bày tỏ suy nghĩ về việc bảo vệ môi trường.
2. Ví dụ minh họa
Trong một bài thơ, nhà thơ viết: "Chim hót như tiếng suối reo, lá xào xạc như bàn tay vẫy gọi". Biện pháp nhân hoá và so sánh làm cho thiên nhiên trở nên sống động, như một người bạn thân thiết của con người. Hình ảnh "rừng xanh là lá phổi của Trái Đất" là ẩn dụ quen thuộc, nhắc nhở chúng ta về vai trò quan trọng của rừng.
Khi viết đoạn văn về thiên nhiên, em có thể miêu tả một buổi sáng trong vườn: sương long lanh trên lá, chim líu lo trên cành, hoa nở thơm ngát. Từ vẻ đẹp ấy, em bày tỏ mong muốn: mỗi người hãy trồng thêm cây xanh, không xả rác, để thiên nhiên mãi tươi đẹp và cuộc sống con người thêm trong lành.
3. Ghi nhớ
- Thiên nhiên là nguồn cảm hứng bất tận và là ngôi nhà chung của muôn loài.
- Miêu tả thiên nhiên cần dùng từ ngữ gợi hình, gợi cảm và biện pháp tu từ.
- Yêu thiên nhiên phải gắn với hành động cụ thể bảo vệ môi trường.