1. Kiến thức trọng tâm
Vật liệu cơ khí là những vật liệu dùng để chế tạo các chi tiết máy, dụng cụ và sản phẩm cơ khí. Vật liệu cơ khí phổ biến gồm kim loại, chất dẻo, gỗ và cao su. Kim loại lại chia thành kim loại đen (gang, thép) và kim loại màu (nhôm, đồng, kẽm). Gang cứng và giòn, thường dùng đúc thân máy, nồi, chảo. Thép bền, dẻo và dễ gia công, dùng làm dao, kéo, bu lông, khung xe. Nhôm nhẹ, chống gỉ tốt, dùng làm khung cửa, vỏ máy bay. Đồng dẫn điện, dẫn nhiệt tốt, dùng làm dây điện, ống dẫn nước.
Mỗi vật liệu có tính chất riêng: tính cứng (khả năng chống bị trầy xước, biến dạng), tính dẻo (khả năng biến dạng mà không bị nứt vỡ), tính dẫn điện, tính dẫn nhiệt, tính chống ăn mòn. Khi chọn vật liệu, người ta căn cứ vào yêu cầu của sản phẩm: chi tiết chịu lực cần vật liệu bền và cứng; chi tiết dẫn điện cần vật liệu dẫn điện tốt; sản phẩm ngoài trời cần vật liệu chống gỉ.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Để làm một chiếc kìm, người ta chọn thép làm đầu kìm vì thép cứng, chịu được lực kẹp và không bị mòn nhanh. Cán kìm được bọc nhựa hoặc cao su để cách điện và cầm êm tay. Một ví dụ khác: vỏ lon nước ngọt làm bằng nhôm vì nhôm nhẹ, không gỉ và dễ dập thành hình. Khung xe đạp thường làm bằng thép hoặc hợp kim nhôm: thép rẻ và chắc, hợp kim nhôm nhẹ hơn nên xe đi nhẹ nhàng. Nếu chọn sai vật liệu, ví dụ làm dao bằng nhôm, dao sẽ mềm, nhanh cùn và không cắt được. Vì vậy, hiểu tính chất vật liệu giúp ta chọn đúng vật liệu cho từng sản phẩm.
3. Ghi nhớ
- Vật liệu cơ khí gồm kim loại, chất dẻo, gỗ, cao su.
- Kim loại đen gồm gang, thép; kim loại màu gồm nhôm, đồng, kẽm.
- Chọn vật liệu dựa trên tính chất và yêu cầu sử dụng của sản phẩm.