1. Kiến thức trọng tâm
Gia công cơ khí bằng tay là phương pháp dùng sức người và dụng cụ cầm tay để tạo hình chi tiết, thường dùng khi chế tạo số lượng ít hoặc sửa chữa. Các phương pháp gia công bằng tay gồm lấy dấu, cưa, dũa, khoan, cắt ren và đánh bóng. Lấy dấu là việc vạch đường, đánh dấu vị trí cần gia công lên phôi theo bản vẽ. Cưa dùng để cắt phôi kim loại thành các đoạn theo kích thước. Dũa dùng để gọt bỏ lớp kim loại mỏng, làm phẳng và làm nhẵn bề mặt.
Khoan dùng mũi khoan tạo lỗ tròn trên phôi. Cắt ren dùng taro để tạo ren trong lỗ và bàn ren để tạo ren ngoài bu lông. Khi gia công bằng tay, người thợ phải kẹp chặt phôi trên ê tô, chọn đúng dụng cụ, thao tác đúng tư thế và tuân thủ an toàn lao động: đeo kính bảo hộ khi khoan, dũa; không để tay gần lưỡi cưa đang hoạt động; dọn sạch phoi kim loại sau khi làm việc để tránh bị thương.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Gia công một tấm đế bằng thép có kích thước 100 × 60 × 5 mm với hai lỗ đường kính 8 mm. Các bước thực hiện: lấy dấu bằng thước và vạch dấu, đánh dấu tâm hai lỗ cách mép tấm 15 mm; cưa tấm thép theo kích thước đã đánh dấu; dũa các cạnh cho phẳng và vát mép để không còn ba via sắc; khoan hai lỗ tại vị trí đã đánh dấu, khoan từ từ và bôi dầu làm mát mũi khoan; kiểm tra kích thước bằng thước cặp và kiểm tra lỗ bằng cách xỏ bu lông qua. Nếu lỗ bị lệch, sản phẩm không lắp vừa với chi tiết khác. Vì vậy, bước lấy dấu và kiểm tra sau mỗi công đoạn rất quan trọng, giúp phát hiện sai sót kịp thời và tránh lãng phí vật liệu.
3. Ghi nhớ
- Gia công bằng tay gồm lấy dấu, cưa, dũa, khoan, cắt ren, đánh bóng.
- Phải kẹp chặt phôi, thao tác đúng tư thế và đeo đồ bảo hộ.
- Kiểm tra kích thước sau mỗi công đoạn để kịp thời sửa sai sót.