1. Kiến thức trọng tâm
Việt Nam có hệ sinh vật phong phú, đa dạng bậc nhất trong khu vực nhờ khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, địa hình đa dạng và vị trí tiếp giáp nhiều luồng sinh vật. Thảm thực vật rừng là thành phần quan trọng nhất, bao gồm rừng nhiệt đới ẩm thường xanh, rừng rụng lá, rừng ngập mặn ven biển và rừng tre nứa. Rừng cung cấp gỗ, dược liệu, bảo vệ đất, điều hòa khí hậu và là nơi cư trú của nhiều loài động vật.
Động vật Việt Nam cũng rất đa dạng với hàng nghìn loài thú, chim, bò sát, cá và côn trùng. Nhiều loài quý hiếm như sao la, voọc, hổ, voi đang bị đe dọa do mất rừng, săn bắt trái phép và ô nhiễm môi trường.
Sinh vật có vai trò to lớn: rừng giữ nước, chống xói mòn, hấp thụ khí và cung cấp ô-xi; các loài động, thực vật là nguồn thực phẩm, dược liệu và nguyên liệu cho nhiều ngành kinh tế. Để bảo vệ sinh vật, Việt Nam đã thành lập nhiều vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên như Cúc Phương, Cát Tiên, Bạch Mã; đồng thời ban hành luật cấm săn bắt, buôn bán động vật hoang dã.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao cần bảo vệ rừng ngập mặn ven biển?
Lời giải: Rừng ngập mặn là nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài thủy sản như tôm, cua, cá. Rễ cây ngập mặn giữ phù sa, chống xói lở bờ biển và chắn sóng khi có bão. Rừng ngập mặn còn là "lá phổi xanh" hấp thụ khí , góp phần giảm biến đổi khí hậu. Nếu rừng bị phá, bờ biển dễ bị xói lở, thủy sản giảm sút và người dân ven biển mất đi tấm lá chắn tự nhiên trước thiên tai.
3. Ghi nhớ
- Sinh vật Việt Nam phong phú, đa dạng nhờ khí hậu, địa hình và vị trí địa lí thuận lợi.
- Rừng giữ nước, chống xói mòn, điều hòa khí hậu, là nơi cư trú của động vật.
- Nhiều loài quý hiếm đang bị đe dọa do mất rừng và săn bắt trái phép.
- Cần bảo vệ sinh vật: thành lập vườn quốc gia, khu bảo tồn, cấm săn bắt trái phép.