Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Công dân có quyền lao động: tự do chọn việc làm, làm việc an toàn, hưởng lương và phúc lợi. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Công dân có nghĩa vụ lao động: chấp hành kỉ luật, thực hiện hợp đồng, nâng cao tay nghề. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho bản thân, gia đình và xã hội.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Cùng với quyền, công dân có nghĩa vụ lao động: lao động để nuôi sống bản thân, gia đình và đóng góp cho xã hội; chấp hành kỉ luật lao động, nội quy, quy định của nơi làm việc; thực hiện hợp đồng lao động; không ngừng học tập, nâng cao tay nghề. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống: Anh Tuấn làm công nhân tại một xưởng may. Anh luôn đi làm đúng giờ, chấp hành nội quy, hoàn thành tốt công việc và được hưởng đầy đủ lương, thưởng, bảo hiểm theo quy định. Một đồng nghiệp rủ anh nghỉ việc không phép để đi chơi, anh từ chối.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Anh Tuấn thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ lao động: được hưởng lương, bảo hiểm và thực hiện nghĩa vụ chấp hành kỉ luật, hoàn thành công việc. Việc từ chối nghỉ việc không phép thể hiện tinh thần trách nhiệm và tôn trọng pháp luật lao động. Người lao động và người sử dụng lao động đều cần tôn trọng quyền và nghĩa vụ của nhau để xây dựng môi trường làm việc công bằng, lành mạnh.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu các bước xác định và thực hiện mục tiêu cá nhân.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Bạn An đặt mục tiêu: "Học giỏi". Hãy nhận xét và giúp An đặt lại mục tiêu cụ thể hơn.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Bạo lực gia đình là gì? Nêu 3 biểu hiện.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Công dân có quyền lao động: tự do chọn việc làm, làm việc an toàn, hưởng lương và phúc lợi."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Công dân có nghĩa vụ lao động: chấp hành kỉ luật, thực hiện hợp đồng, nâng cao tay nghề."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho bản thân, gia đình và xã hội."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Cùng với quyền, công dân có nghĩa vụ lao động: lao động để nuôi sống bản thân, gia đình và đóng góp cho xã hội; chấp hành kỉ luật lao động, nội quy, quy định của nơi làm việc; thực hiện hợp đồng lao động; không ngừng học tập, nâng cao tay nghề."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Lao động là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho bản thân, gia đình và xã hội. Hiến pháp và pháp luật Việt Nam quy định công dân có quyền lao động: được tự do lựa chọn việc làm, nghề nghiệp; được làm việc trong điều kiện an toàn, vệ sinh; được hưởng tiền lương xứng đáng, chế độ nghỉ ngơi, bảo hiểm xã hội và các phúc lợi khác.
- Tổng kết ghi nhớ: Công dân có quyền lao động: tự do chọn việc làm, làm việc an toàn, hưởng lương và phúc lợi.; Công dân có nghĩa vụ lao động: chấp hành kỉ luật, thực hiện hợp đồng, nâng cao tay nghề.; Trân trọng mọi nghề nghiệp chân chính; nghiêm cấm cưỡng bức và bóc lột sức lao động.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống: Anh Tuấn làm công nhân tại một xưởng may. Anh luôn đi làm đúng giờ, chấp hành nội quy, hoàn thành tốt công việc và được hưởng đầy đủ lương, thưởng, bảo hiểm theo quy định. Một đồng nghiệp rủ anh nghỉ việc không phép để đi chơi, anh từ chối.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 10: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (Công dân có quyền lao động: tự do chọn việc làm, làm việc an toàn, hưởng lương và phúc lợi.; Công dân có nghĩa vụ lao động: chấp hành kỉ luật, thực hiện hợp đồng, nâng cao tay nghề.; Trân trọng mọi nghề nghiệp chân chính; nghiêm cấm cưỡng bức và bóc lột sức lao động.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Anh Tuấn thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ lao động: được hưởng lương, bảo hiểm và thực hiện nghĩa vụ chấp hành kỉ luật, hoàn thành công việc. Việc từ chối nghỉ việc không phép thể hiện tinh thần trách nhiệm và tôn trọng pháp luật lao động. Người lao động và người sử dụng lao động đều cần tôn trọng quyền và nghĩa vụ của nhau để xây dựng môi trường làm việc công bằng, lành mạnh.
- Bài 4: (1) Nhận diện điểm mạnh, điểm yếu, sở thích; (2) đặt mục tiêu cụ thể, khả thi, có thời hạn; (3) lập kế hoạch hành động; (4) kiên trì thực hiện, tự kiểm tra và điều chỉnh.
- Bài 5: Mục tiêu "Học giỏi" quá chung chung, không đo lường được, không có thời hạn. Đặt lại: "Đạt điểm trung bình môn Toán 8,0 trong học kì này bằng cách ôn tập 30 phút mỗi ngày".
- Bài 6: Bạo lực gia đình là hành vi cố ý gây tổn hại về thể chất, tinh thần, kinh tế đối với thành viên gia đình. Biểu hiện: đánh đập; chửi mắng, đe dọa; kiểm soát tiền bạc, cô lập.