Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Bảo vệ lẽ phải là dám nói sự thật, bênh vực người bị oan sai, đấu tranh chống cái sai, cái xấu. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật, được mọi người thừa nhận. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Bảo vệ lẽ phải là phẩm chất đạo đức cao đẹp, thể hiện lòng dũng cảm, tính trung thực và tinh thần trách nhiệm của con người. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống: Trong lớp, bạn Minh bị một nhóm bạn vu oan là lấy trộm bút của bạn khác, dù Minh không làm. Nhiều bạn biết sự thật nhưng im lặng vì sợ bị liên lụy.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Câu hỏi: Các bạn im lặng có đúng không? Em sẽ làm gì trong tình huống này?
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Câu nói "Uống nước nhớ nguồn" thể hiện truyền thống nào của dân tộc Việt Nam? Giải thích ý nghĩa của câu nói đó.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Bạn A cho rằng trang phục truyền thống đã lỗi thời, chỉ nên mặc trang phục hiện đại. Em có đồng ý không? Vì sao?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Trong lớp có bạn thuộc dân tộc thiểu số. Một số bạn trêu chọc giọng nói của bạn ấy. Em sẽ ứng xử như thế nào?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Bảo vệ lẽ phải là dám nói sự thật, bênh vực người bị oan sai, đấu tranh chống cái sai, cái xấu."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật, được mọi người thừa nhận."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Bảo vệ lẽ phải là phẩm chất đạo đức cao đẹp, thể hiện lòng dũng cảm, tính trung thực và tinh thần trách nhiệm của con người."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật, được mọi người thừa nhận. Bảo vệ lẽ phải là đứng về phía sự thật, điều đúng đắn; dám nói lên sự thật, bênh vực người bị oan sai, người yếu thế; đấu tranh chống lại cái sai, cái xấu, sự bất công; không đồng lõa, bao che cho hành vi sai trái.
- Tổng kết ghi nhớ: Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật.; Bảo vệ lẽ phải là dám nói sự thật, bênh vực người bị oan sai, đấu tranh chống cái sai, cái xấu.; Bảo vệ lẽ phải góp phần giữ gìn công bằng, trật tự xã hội.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống: Trong lớp, bạn Minh bị một nhóm bạn vu oan là lấy trộm bút của bạn khác, dù Minh không làm. Nhiều bạn biết sự thật nhưng im lặng vì sợ bị liên lụy.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Bảo vệ lẽ phải (Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo đức và pháp luật.; Bảo vệ lẽ phải là dám nói sự thật, bênh vực người bị oan sai, đấu tranh chống cái sai, cái xấu.; Bảo vệ lẽ phải góp phần giữ gìn công bằng, trật tự xã hội.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Câu hỏi: Các bạn im lặng có đúng không? Em sẽ làm gì trong tình huống này?
- Bài 4: Thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn, biết ơn tổ tiên và những người đi trước. Ý nghĩa: khi hưởng thành quả, phải nhớ đến công ơn của những người đã tạo ra thành quả đó.
- Bài 5: Không đồng ý. Trang phục truyền thống là bản sắc văn hoá của dân tộc, mang giá trị lịch sử, thẩm mĩ; mặc trang phục truyền thống trong các dịp lễ là thể hiện lòng tự hào dân tộc. Có thể mặc trang phục hiện đại hằng ngày nhưng cần trân trọng trang phục truyền thống.
- Bài 6: Không hùa theo trêu chọc; nhẹ nhàng nhắc các bạn dừng lại; động viên, bảo vệ bạn; tìm hiểu và giới thiệu nét đẹp văn hoá, ngôn ngữ của dân tộc bạn.