Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên? A. Môi trường là các yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người; tài nguyên thiên nhiên là của cải sẵn có trong tự nhiên. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là giữ gìn môi trường, sử dụng hợp lí, tiết kiệm tài nguyên, chống ô nhiễm. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Môi trường là toàn bộ những yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người: đất, nước, không khí, sinh vật, cảnh quan... D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là giữ gìn, cải thiện môi trường sống; sử dụng hợp lí, tiết kiệm tài nguyên; ngăn chặn ô nhiễm, suy thoái môi trường; trồng cây, bảo vệ rừng và các loài sinh vật; xử lí rác thải đúng quy định.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống: Sau buổi liên hoan lớp, một số bạn vứt vỏ bánh, chai nhựa bừa bãi xuống sân trường và nói: "Có bác lao công dọn rồi."
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Câu hỏi: Thái độ của các bạn có đúng không? Em sẽ làm gì?
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu một lễ hội truyền thống của dân tộc Việt Nam mà em biết và ý nghĩa của lễ hội đó.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khi tham gia lễ hội truyền thống ở địa phương, em cần ứng xử như thế nào?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Việc làm nào sau đây thể hiện sự tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc? Giải thích: (a) Tìm hiểu phong tục của các dân tộc anh em; (b) Chê bai tiếng nói của dân tộc khác; (c) Tham gia ngày hội văn hoá các dân tộc.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Môi trường là các yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người; tài nguyên thiên nhiên là của cải sẵn có trong tự nhiên."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là giữ gìn môi trường, sử dụng hợp lí, tiết kiệm tài nguyên, chống ô nhiễm."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Môi trường là toàn bộ những yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người: đất, nước, không khí, sinh vật, cảnh quan..."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là giữ gìn, cải thiện môi trường sống; sử dụng hợp lí, tiết kiệm tài nguyên; ngăn chặn ô nhiễm, suy thoái môi trường; trồng cây, bảo vệ rừng và các loài sinh vật; xử lí rác thải đúng quy định."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Môi trường là toàn bộ những yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người: đất, nước, không khí, sinh vật, cảnh quan... Tài nguyên thiên nhiên là những của cải sẵn có trong tự nhiên mà con người khai thác, sử dụng phục vụ đời sống và sản xuất như đất đai, rừng, khoáng sản, nước, sinh vật, năng lượng.
- Tổng kết ghi nhớ: Môi trường là các yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người; tài nguyên thiên nhiên là của cải sẵn có trong tự nhiên.; Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là giữ gìn môi trường, sử dụng hợp lí, tiết kiệm tài nguyên, chống ô nhiễm.; Môi trường trong lành và tài nguyên bền vững là điều kiện sống còn của con người.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống: Sau buổi liên hoan lớp, một số bạn vứt vỏ bánh, chai nhựa bừa bãi xuống sân trường và nói: "Có bác lao công dọn rồi."
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên (Môi trường là các yếu tố tự nhiên và nhân tạo bao quanh con người; tài nguyên thiên nhiên là của cải sẵn có trong tự nhiên.; Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên là giữ gìn môi trường, sử dụng hợp lí, tiết kiệm tài nguyên, chống ô nhiễm.; Môi trường trong lành và tài nguyên bền vững là điều kiện sống còn của con người.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Câu hỏi: Thái độ của các bạn có đúng không? Em sẽ làm gì?
- Bài 4: Một lễ hội truyền thống, ví dụ: Giỗ Tổ Hùng Vương (tưởng nhớ các Vua Hùng, nhắc nhở đạo lí uống nước nhớ nguồn); Tết Nguyên đán; lễ hội chùa Hương; lễ hội đua thuyền... Nêu đúng ý nghĩa của lễ hội đã kể.
- Bài 5: Giữ gìn trật tự, tôn trọng nghi lễ và phong tục của lễ hội; không chen lấn, xả rác; ăn mặc, ứng xử lịch sự, văn minh.
- Bài 6: (a) và (c) thể hiện sự tôn trọng sự đa dạng của các dân tộc; (b) thể hiện sự thiếu tôn trọng, kỳ thị.