Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Lập kế hoạch chi tiêu giúp sử dụng tiền hợp lí, tiết kiệm và chủ động tài chính.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Ưu tiên nhu cầu thiết yếu, dành một phần cho tiết kiệm và dự phòng. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Lập kế hoạch chi tiêu là việc dự kiến các khoản thu, chi trong một thời gian nhất định nhằm sử dụng tiền một cách hợp lí, tiết kiệm và hiệu quả. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Các bước lập kế hoạch chi tiêu gồm: xác định tổng số tiền có được; liệt kê các khoản chi cần thiết như ăn uống, học tập, đi lại; phân bổ tiền cho từng khoản theo mức độ ưu tiên; dành một phần cho tiết kiệm và dự phòng; ghi chép, theo dõi thực tế chi tiêu và điều chỉnh khi cần. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống: Lan được bố mẹ cho 500 000 đồng tiền tiêu vặt mỗi tháng. Lan lập kế hoạch: 200 000 đồng mua đồ dùng học tập và sách vở; 150 000 đồng ăn sáng; 100 000 đồng tiết kiệm; 50 000 đồng dự phòng cho các hoạt động của lớp.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Kế hoạch của Lan hợp lí vì phân bổ rõ ràng, ưu tiên nhu cầu học tập và ăn uống, đồng thời có khoản tiết kiệm và dự phòng. Lan nên ghi chép các khoản đã chi mỗi tuần để kiểm tra xem có vượt kế hoạch không. Nếu tháng nào phát sinh chi phí bất ngờ, Lan có thể dùng khoản dự phòng thay vì vay bạn bè.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một người nói: "Đánh con là cách dạy con, không phải bạo lực gia đình". Em có đồng ý không? Vì sao? Phân biệt giữa dạy dỗ và bạo lực.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hãy viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) tuyên truyền về phòng, chống bạo lực gia đình dành cho học sinh.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Em hãy đề xuất 3 hoạt động mà lớp em có thể tổ chức để nâng cao nhận thức về phòng, chống bạo lực gia đình.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Lập kế hoạch chi tiêu giúp sử dụng tiền hợp lí, tiết kiệm và chủ động tài chính."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Ưu tiên nhu cầu thiết yếu, dành một phần cho tiết kiệm và dự phòng."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Lập kế hoạch chi tiêu là việc dự kiến các khoản thu, chi trong một thời gian nhất định nhằm sử dụng tiền một cách hợp lí, tiết kiệm và hiệu quả."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Các bước lập kế hoạch chi tiêu gồm: xác định tổng số tiền có được; liệt kê các khoản chi cần thiết như ăn uống, học tập, đi lại; phân bổ tiền cho từng khoản theo mức độ ưu tiên; dành một phần cho tiết kiệm và dự phòng; ghi chép, theo dõi thực tế chi tiêu và điều chỉnh khi cần."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Lập kế hoạch chi tiêu là việc dự kiến các khoản thu, chi trong một thời gian nhất định nhằm sử dụng tiền một cách hợp lí, tiết kiệm và hiệu quả. Kế hoạch chi tiêu giúp con người chủ động về tài chính, tránh lãng phí, có khoản dự phòng khi cần và hình thành thói quen quản lí tiền bạc có trách nhiệm.
- Tổng kết ghi nhớ: Lập kế hoạch chi tiêu giúp sử dụng tiền hợp lí, tiết kiệm và chủ động tài chính.; Ưu tiên nhu cầu thiết yếu, dành một phần cho tiết kiệm và dự phòng.; Ghi chép, theo dõi và điều chỉnh chi tiêu thường xuyên.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống: Lan được bố mẹ cho 500 000 đồng tiền tiêu vặt mỗi tháng. Lan lập kế hoạch: 200 000 đồng mua đồ dùng học tập và sách vở; 150 000 đồng ăn sáng; 100 000 đồng tiết kiệm; 50 000 đồng dự phòng cho các hoạt động của lớp.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 8: Lập kế hoạch chi tiêu (Lập kế hoạch chi tiêu giúp sử dụng tiền hợp lí, tiết kiệm và chủ động tài chính.; Ưu tiên nhu cầu thiết yếu, dành một phần cho tiết kiệm và dự phòng.; Ghi chép, theo dõi và điều chỉnh chi tiêu thường xuyên.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Kế hoạch của Lan hợp lí vì phân bổ rõ ràng, ưu tiên nhu cầu học tập và ăn uống, đồng thời có khoản tiết kiệm và dự phòng. Lan nên ghi chép các khoản đã chi mỗi tuần để kiểm tra xem có vượt kế hoạch không. Nếu tháng nào phát sinh chi phí bất ngờ, Lan có thể dùng khoản dự phòng thay vì vay bạn bè.
- Bài 4: Không đồng ý. Dạy dỗ là hướng dẫn, nhắc nhở bằng lời nói, giúp con hiểu lỗi và sửa sai; đánh đập, gây tổn thương thể chất, tinh thần là bạo lực, bị pháp luật cấm. Ranh giới: dạy dỗ không gây tổn thương; bạo lực gây hại cho trẻ.
- Bài 5: Đoạn văn cần có: kêu gọi gia đình yêu thương, tôn trọng nhau; bạo lực gây tổn thương và bị pháp luật cấm; học sinh cần lên tiếng, giúp đỡ khi phát hiện bạo lực. (Chấm theo nội dung, diễn đạt.)
- Bài 6: Ví dụ: tổ chức buổi tuyên truyền, vẽ tranh, làm áp phích về phòng, chống bạo lực gia đình; diễn tiểu phẩm về cách ứng xử khi mâu thuẫn; lập hộp thư "Chia sẻ để được giúp đỡ". (Chấm theo tính khả thi, sáng tạo.)