1. Kiến thức trọng tâm
Phản ứng hóa học là quá trình biến đổi chất này thành chất khác. Chất tham gia phản ứng gọi là chất phản ứng, chất mới tạo thành gọi là sản phẩm. Ví dụ: khi đốt than trong không khí, carbon tác dụng với oxygen tạo thành khí carbon dioxide. Trong phản ứng hóa học, liên kết giữa các nguyên tử bị phá vỡ và hình thành liên kết mới, nhưng số nguyên tử mỗi nguyên tố được bảo toàn.
Dấu hiệu nhận biết phản ứng hóa học là sự xuất hiện chất mới, thường kèm theo các hiện tượng như đổi màu, xuất hiện kết tủa, sủi bọt khí, tỏa nhiệt hoặc phát sáng. Tuy nhiên, không phải hiện tượng nào cũng là phản ứng hóa học. Ví dụ, nước đá tan thành nước lỏng chỉ là sự thay đổi trạng thái, không tạo ra chất mới.
Phản ứng hóa học có thể xảy ra ở nhiều điều kiện khác nhau: có phản ứng xảy ra ở nhiệt độ thường, có phản ứng cần đun nóng, cần ánh sáng hoặc cần chất xúc tác. Phản ứng hóa học đóng vai trò quan trọng trong đời sống: nấu ăn, hô hấp, quang hợp, sản xuất phân bón, thuốc và vật liệu đều gắn liền với các phản ứng hóa học.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Cho một mẩu kẽm vào dung dịch acid clohidric, ta thấy sủi bọt khí mạnh. Khí thoát ra là hydrogen, còn trong dung dịch tạo thành muối kẽm clorua. Đây là phản ứng hóa học vì có chất mới sinh ra: khí hydrogen và muối kẽm clorua. Phương trình chữ của phản ứng: kẽm + acid clohidric → kẽm clorua + hydrogen.
3. Ghi nhớ
- Phản ứng hóa học tạo ra chất mới, chất phản ứng biến thành sản phẩm.
- Dấu hiệu thường gặp: đổi màu, kết tủa, sủi bọt khí, tỏa nhiệt, phát sáng.
- Sự thay đổi trạng thái như nóng chảy, đông đặc không phải là phản ứng hóa học.