1. Kiến thức trọng tâm
Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút các vật nhẹ như vụn giấy, sợi tóc. Hiện tượng đó gọi là nhiễm điện do cọ xát. Ví dụ: thước nhựa sau khi cọ xát vào vải len có thể hút các mẩu giấy vụn; khi chải tóc bằng lược nhựa vào ngày khô, tóc bị lược hút và dựng lên.
Có hai loại điện tích: điện tích dương và điện tích âm. Các vật mang điện tích cùng loại thì đẩy nhau, các vật mang điện tích khác loại thì hút nhau. Bình thường, các vật trung hòa về điện vì số điện tích dương và số điện tích âm trong vật bằng nhau. Khi cọ xát, các electron (mang điện tích âm) di chuyển từ vật này sang vật khác, làm một vật thừa electron (nhiễm điện âm) và vật kia thiếu electron (nhiễm điện dương).
Hiện tượng nhiễm điện do cọ xát có cả lợi và hại. Lợi ích: ứng dụng trong máy photocopy, sơn tĩnh điện, lọc bụi tĩnh điện. Tác hại: tia lửa điện có thể gây cháy nổ ở cây xăng, phóng điện làm hỏng linh kiện điện tử. Để phòng tránh, người ta dùng dây nối đất, quần áo chống tĩnh điện và tăng độ ẩm không khí.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Cọ xát thanh thủy tinh vào lụa, thanh thủy tinh nhiễm điện dương vì mất bớt electron; cọ xát thanh nhựa vào vải len, thanh nhựa nhiễm điện âm vì nhận thêm electron. Đưa hai thanh đã cọ xát lại gần nhau, chúng hút nhau vì mang điện tích khác loại. Đưa hai thanh nhựa đã cọ xát lại gần nhau, chúng đẩy nhau vì cùng nhiễm điện âm. Thí nghiệm này chứng minh quy luật tương tác giữa các điện tích.
3. Ghi nhớ
- Vật bị cọ xát có thể nhiễm điện và hút được các vật nhẹ.
- Có hai loại điện tích: dương và âm; cùng loại đẩy nhau, khác loại hút nhau.
- Nhiễm điện do cọ xát là do sự di chuyển của các electron giữa hai vật.