1. Kiến thức trọng tâm
Cường độ dòng điện cho biết dòng điện mạnh hay yếu, kí hiệu là , đơn vị là ampe (A). Hiệu điện thế giữa hai đầu một đoạn mạch cho biết khả năng sinh ra dòng điện của nguồn điện, kí hiệu là , đơn vị là vôn (V). Để đo hai đại lượng này, người ta dùng ampe kế và vôn kế.
Ampe kế được mắc nối tiếp với đoạn mạch cần đo, sao cho dòng điện đi vào chốt dương và đi ra ở chốt âm của ampe kế. Vôn kế được mắc song song với đoạn mạch cần đo, chốt dương của vôn kế nối với điểm có điện thế cao hơn, chốt âm nối với điểm có điện thế thấp hơn.
Trước khi đo, cần chọn thang đo phù hợp: thang đo phải lớn hơn giá trị cần đo nhưng không quá lớn, để kết quả chính xác. Nếu chưa biết giá trị cần đo, nên chọn thang đo lớn nhất rồi giảm dần. Khi đọc kết quả, mắt phải nhìn thẳng vào mặt số, tránh sai số do nhìn lệch.
Trong thực hành, học sinh cần tuân thủ các quy tắc an toàn: không chạm tay vào các đầu nối khi mạch đang có điện, không dùng nguồn điện có hiệu điện thế quá lớn, và kiểm tra kĩ mạch điện trước khi đóng công tắc.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Đo cường độ dòng điện chạy qua một bóng đèn và hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn trong mạch gồm một pin, một công tắc và một bóng đèn mắc nối tiếp.
Cách làm: Mắc ampe kế nối tiếp với bóng đèn, mắc vôn kế song song với bóng đèn. Đóng công tắc, đọc số chỉ của hai dụng cụ. Giả sử ampe kế chỉ A và vôn kế chỉ V. Kết luận: cường độ dòng điện qua bóng đèn là A, hiệu điện thế giữa hai đầu bóng đèn là V.
3. Ghi nhớ
- Ampe kế mắc nối tiếp, vôn kế mắc song song với đoạn mạch cần đo.
- Chốt dương của dụng cụ nối với điểm có điện thế cao hơn.
- Chọn thang đo phù hợp và đọc kết quả khi mắt nhìn thẳng mặt số.
- Luôn kiểm tra mạch và tuân thủ an toàn điện trước khi đóng công tắc.