Bài 44: Hệ sinh thái

1. Kiến thức trọng tâm

Hệ sinh thái là một hệ thống hoàn chỉnh gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó, trong đó các thành phần tác động qua lại với nhau thành một thể thống nhất. Ví dụ: hệ sinh thái rừng, hệ sinh thái ao hồ, hệ sinh thái đồng ruộng, hệ sinh thái biển.

Hệ sinh thái gồm hai thành phần chính: thành phần vô sinh (đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ) và thành phần hữu sinh (sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải). Sinh vật sản xuất là thực vật và tảo, có khả năng quang hợp tạo ra chất hữu cơ. Sinh vật tiêu thụ là động vật, sử dụng chất hữu cơ có sẵn. Sinh vật phân giải là vi khuẩn và nấm, phân giải xác sinh vật thành chất vô cơ trả lại môi trường.

Trong hệ sinh thái, năng lượng được truyền từ sinh vật sản xuất qua các sinh vật tiêu thụ theo chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Viết một chuỗi thức ăn trong hệ sinh thái đồng ruộng.

Lời giải: Lúa $\rightarrow$ châu chấu $\rightarrow$ ếch $\rightarrow$ rắn $\rightarrow$ diều hâu. Trong chuỗi này, lúa là sinh vật sản xuất, châu chấu là sinh vật tiêu thụ bậc một, ếch là sinh vật tiêu thụ bậc hai, rắn là sinh vật tiêu thụ bậc ba, diều hâu là sinh vật tiêu thụ bậc bốn. Nếu số lượng ếch giảm, châu chấu sẽ tăng lên, lúa bị phá hoại nhiều hơn, cho thấy các mắt xích trong chuỗi thức ăn liên quan chặt chẽ với nhau.

3. Ghi nhớ

• Hệ sinh thái gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó.
• Thành phần hữu sinh gồm sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải.
• Năng lượng truyền qua chuỗi thức ăn và lưới thức ăn, giảm dần qua mỗi bậc dinh dưỡng.
• Chuỗi thức ăn là dãy sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau.