1. Kiến thức trọng tâm
Quần xã sinh vật là tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống trong một khoảng không gian xác định, vào một thời điểm nhất định, có quan hệ với nhau và với môi trường. Ví dụ: quần xã trong một khu rừng gồm cây gỗ, cây bụi, cỏ, côn trùng, chim, thú và vi sinh vật.
Các sinh vật trong quần xã có nhiều mối quan hệ khác nhau. Quan hệ hỗ trợ gồm cộng sinh, hợp tác và hội sinh, giúp các loài cùng có lợi hoặc một loài có lợi, một loài không bị hại. Quan hệ đối địch gồm cạnh tranh, kí sinh, vật ăn thịt – con mồi và ức chế – cảm nhiễm, trong đó ít nhất một loài bị hại.
Quần xã có các đặc trưng cơ bản: độ đa dạng, số lượng cá thể của mỗi loài và thành phần loài.
Sự phân tầng thẳng đứng và phân bố theo chiều ngang là những đặc điểm giúp các loài trong quần xã tận dụng tốt nguồn sống và giảm cạnh tranh với nhau.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Nêu một ví dụ về quan hệ cộng sinh và một ví dụ về quan hệ vật ăn thịt – con mồi trong quần xã.
Lời giải: Quan hệ cộng sinh: tảo và nấm cộng sinh tạo thành địa y, tảo quang hợp cung cấp chất hữu cơ cho nấm, nấm cung cấp nước và muối khoáng cho tảo, cả hai cùng có lợi. Quan hệ vật ăn thịt – con mồi: mèo ăn chuột, mèo là vật ăn thịt, chuột là con mồi. Quan hệ này giúp điều chỉnh số lượng cá thể của cả hai loài trong quần xã.
3. Ghi nhớ
- Quần xã là tập hợp các quần thể thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống trong một không gian, thời điểm nhất định.
- Các mối quan hệ trong quần xã gồm quan hệ hỗ trợ và quan hệ đối địch.
- Quần xã càng đa dạng thì càng ổn định.
- Phân tầng giúp các loài tận dụng tốt nguồn sống và giảm cạnh tranh.