1. Kiến thức trọng tâm
Thuật toán là một dãy các bước được sắp xếp theo trình tự xác định để giải quyết một nhiệm vụ hoặc một bài toán. Một thuật toán tốt phải rõ ràng, đầy đủ, có điểm bắt đầu và điểm kết thúc.
Chương trình là thuật toán được viết bằng một ngôn ngữ lập trình để máy tính hiểu và thực hiện. Để tạo ra chương trình, người lập trình thực hiện các bước:
- Bước 1: Xác định bài toán. Biết rõ đầu vào (dữ liệu cho trước), đầu ra (kết quả cần có) và yêu cầu của bài toán.
- Bước 2: Xây dựng thuật toán. Liệt kê các bước giải bài toán theo trình tự, có thể mô tả bằng lời hoặc bằng sơ đồ khối.
- Bước 3: Viết chương trình. Chuyển thuật toán thành mã lệnh bằng một ngôn ngữ lập trình như Scratch hoặc Python.
- Bước 4: Chạy thử và sửa lỗi. Cho chương trình chạy với một số dữ liệu mẫu, kiểm tra kết quả, sửa lỗi nếu kết quả chưa đúng.
- Bước 5: Hoàn thiện và lưu chương trình.
Sơ đồ khối là cách mô tả thuật toán bằng hình vẽ: hình ô van chỉ bắt đầu và kết thúc, hình chữ nhật chỉ các thao tác tính toán, hình thoi chỉ điều kiện cần kiểm tra, mũi tên chỉ hướng thực hiện.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Viết chương trình tính chu vi hình chữ nhật khi biết chiều dài và chiều rộng.
Thuật toán:
- Bắt đầu.
- Nhập chiều dài và chiều rộng.
- Tính chu vi = (chiều dài + chiều rộng) × 2.
- In ra kết quả chu vi.
- Kết thúc.
Chuyển thành chương trình Scratch: dùng khối "hỏi và chờ" để nhập chiều dài, chiều rộng, dùng khối phép tính để tính chu vi, dùng khối "nói" để hiện kết quả. Chạy thử với chiều dài 5, chiều rộng 3, kết quả đúng là 16.
3. Ghi nhớ
- Thuật toán là dãy các bước theo trình tự để giải quyết một nhiệm vụ.
- Chương trình là thuật toán được viết bằng ngôn ngữ lập trình cho máy tính thực hiện.
- Quy trình làm chương trình: xác định bài toán, xây dựng thuật toán, viết chương trình, chạy thử và sửa lỗi.