1. Kiến thức trọng tâm
Dữ liệu là những thông tin mà máy tính lưu trữ và xử lý, ví dụ số điểm kiểm tra, họ tên học sinh, hình ảnh, âm thanh. Máy tính chỉ làm việc với hai kí hiệu 0 và 1, gọi là hệ nhị phân. Mọi dữ liệu trong máy tính, từ chữ cái, số đến hình ảnh và âm thanh, đều được mã hóa thành dãy các số 0 và 1.
Một số cách biểu diễn dữ liệu thường gặp:
- Biểu diễn số: số nguyên được biểu diễn bằng dãy các bit 0 và 1 trong hệ nhị phân. Ví dụ số 5 trong hệ thập phân được viết là 101 trong hệ nhị phân. Mỗi bit là một chữ số 0 hoặc 1, tám bit tạo thành một byte.
- Biểu diễn văn bản: mỗi kí tự được gán một mã số theo bảng mã, ví dụ bảng mã ASCII hoặc Unicode. Máy tính lưu mã số đó dưới dạng nhị phân. Nhờ bảng mã Unicode mà máy tính hiển thị được tiếng Việt có dấu.
- Biểu diễn hình ảnh: hình ảnh được chia thành nhiều điểm ảnh nhỏ gọi là pixel. Mỗi pixel có một màu sắc được mã hóa bằng dãy bit.
- Biểu diễn âm thanh: âm thanh được lấy mẫu nhiều lần trong một giây, mỗi mẫu được mã hóa thành dãy bit.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Biểu diễn số 13 trong hệ nhị phân. Cách đổi:
- 13 chia 2 được 6 dư 1.
- 6 chia 2 được 3 dư 0.
- 3 chia 2 được 1 dư 1.
- 1 chia 2 được 0 dư 1.
- Đọc các số dư từ dưới lên trên: 1101.
Vậy số 13 trong hệ thập phân được biểu diễn là 1101 trong hệ nhị phân. Kiểm tra lại: 1 × 8 + 1 × 4 + 0 × 2 + 1 × 1 = 13.
3. Ghi nhớ
- Máy tính biểu diễn mọi dữ liệu bằng dãy các số 0 và 1 (hệ nhị phân).
- Văn bản được mã hóa theo bảng mã như ASCII, Unicode; hình ảnh được chia thành các điểm ảnh pixel; âm thanh được lấy mẫu và mã hóa.
- Hiểu cách biểu diễn dữ liệu giúp em chọn định dạng tệp phù hợp và hiểu dung lượng tệp.