1. Kiến thức trọng tâm
Nhân giống vô tính là phương pháp tạo ra cây con từ các bộ phận sinh dưỡng của cây mẹ như cành, chồi, mắt ghép, rễ, mà không qua thụ phấn và tạo hạt. Cây con sinh ra bằng phương pháp này mang đầy đủ đặc tính di truyền của cây mẹ, nên giữ được phẩm chất quả tốt.
Các phương pháp nhân giống vô tính cây ăn quả phổ biến gồm giâm cành, chiết cành, ghép và nuôi cấy mô. Giâm cành là cắt một đoạn cành khỏe, cắm vào đất ẩm để cành ra rễ thành cây mới; phương pháp này thường dùng cho cây dễ ra rễ như nho, sung. Chiết cành là tạo rễ trên cành khi cành còn gắn với cây mẹ, sau đó cắt cành đem trồng; chiết cành thường dùng cho cam, bưởi, nhãn.
Ghép là gắn một đoạn cành hoặc mắt của cây mẹ tốt (cành ghép) lên cây khác (gốc ghép) để chúng tiếp hợp và phát triển thành một cây. Ghép giúp kết hợp ưu điểm của gốc ghép khỏe với cành ghép cho quả ngon.
Ưu điểm của nhân giống vô tính là cây con giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ, ra quả sớm và đồng đều. Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi kĩ thuật, cây con có bộ rễ kém phát triển hơn cây trồng từ hạt và dễ lây lan bệnh nếu cây mẹ bị bệnh.
2. Ví dụ minh họa
Bác Tư có cây bưởi da xanh cho quả ngon, ngọt. Bác muốn nhân thêm nhiều cây giống như vậy nên chọn phương pháp chiết cành. Bác chọn cành khỏe, khoanh vỏ, bọc bầu đất ẩm quanh vết khoanh. Sau khoảng hai tháng, bầu đất xuất hiện nhiều rễ trắng, bác cắt cành đem trồng. Cây con phát triển tốt và sau vài năm đã cho quả ngon như cây mẹ.
3. Ghi nhớ
- Nhân giống vô tính tạo cây con từ bộ phận sinh dưỡng của cây mẹ, không qua hạt.
- Các phương pháp phổ biến: giâm cành, chiết cành, ghép, nuôi cấy mô.
- Ưu điểm: giữ nguyên đặc tính tốt của cây mẹ, ra quả sớm, đồng đều.
- Chọn cây mẹ khỏe, sạch bệnh và thực hiện đúng kĩ thuật.