1. Kiến thức trọng tâm
Đồng bằng sông Hồng là vùng có diện tích nhỏ thứ hai cả nước nhưng dân số đông nhất, gồm thủ đô Hà Nội và 10 tỉnh, thành phố. Vùng có vị trí thuận lợi: giáp biển, có cảng Hải Phòng, sân bay Nội Bài, là cửa ngõ giao thương với Trung Quốc và quốc tế. Địa hình chủ yếu là đồng bằng châu thổ bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ, mạng lưới sông ngòi dày đặc.
Đây là vùng có trình độ phát triển kinh tế cao, là trung tâm chính trị, văn hóa, khoa học, giáo dục của cả nước. Nông nghiệp thâm canh lúa nước với năng suất cao, chăn nuôi lợn, gia cầm phát triển, nghề cá và nuôi trồng thủy sản ven biển mở rộng. Công nghiệp phát triển đa dạng: điện tử, cơ khí, dệt may, chế biến thực phẩm, tập trung ở Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hải Dương. Dịch vụ, thương mại, tài chính, du lịch rất sôi động với nhiều di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh.
Tuy nhiên, vùng đối mặt nhiều thách thức: mật độ dân số rất cao gây áp lực lên đất đai, việc làm, nhà ở; ô nhiễm môi trường ở các khu công nghiệp và đô thị; nguy cơ ngập lụt, xâm nhập mặn do biến đổi khí hậu; đất nông nghiệp ngày càng thu hẹp do đô thị hóa.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Vì sao Đồng bằng sông Hồng có mật độ dân số cao nhất cả nước? Nêu một hệ quả của mật độ dân số cao.
Lời giải: Mật độ dân số cao vì vùng có đất phù sa màu mỡ, nghề trồng lúa nước lâu đời, công nghiệp và dịch vụ phát triển tạo nhiều việc làm, thu hút lao động từ các vùng khác. Một hệ quả là áp lực lớn lên đất ở, đất sản xuất, việc làm và môi trường, đòi hỏi quy hoạch đô thị và phát triển kinh tế hợp lý.
3. Ghi nhớ
- Đồng bằng sông Hồng: diện tích nhỏ, dân số đông nhất, có thủ đô Hà Nội.
- Thế mạnh: nông nghiệp thâm canh, công nghiệp đa dạng, dịch vụ phát triển.
- Thách thức: mật độ dân số cao, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu.