Bài tập — Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ . B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Đoạn mạch nối tiếp là đoạn mạch mà các điện trở được mắc liên tiếp nhau, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất qua tất cả các điện trở. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Đoạn mạch song song là đoạn mạch mà các điện trở được mắc song song, dòng điện có nhiều đường đi. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Hai điện trở $R_1 = 4$ $\Omega$ và $R_2 = 6$ $\Omega$ mắc nối tiếp vào hiệu điện thế $20$ V. Điện trở tương đương là $R_{tđ} = 4 + 6 = 10$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện là $I = \frac{20}{10} = 2$ (A), bằng cường độ dòng điện qua mỗi điện trở. Hiệu điện thế trên $R_1$ là $U_1 = 2 \times 4 = 8$ (V), trên $R_2$ là $U_2 = 2 \times 6 = 12$ (V), tổng bằng $20$ V.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Nếu hai điện trở trên mắc song song vào hiệu điện thế $20$ V, điện trở tương đương là $R_{tđ} = \frac{4 \times 6}{4 + 6} = 2,4$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện qua $R_1$ là $5$ A, qua $R_2$ là khoảng $3,33$ A, tổng khoảng $8,33$ A.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu cách đo tiêu cự của thấu kính hội tụ bằng thực nghiệm.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Kính lúp là thấu kính loại gì? Nêu công dụng của kính lúp.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một vật đặt cách thấu kính hội tụ 30 cm, tiêu cự 10 cm. Ảnh thu được là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ ."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ ."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Đoạn mạch nối tiếp là đoạn mạch mà các điện trở được mắc liên tiếp nhau, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất qua tất cả các điện trở."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Đoạn mạch song song là đoạn mạch mà các điện trở được mắc song song, dòng điện có nhiều đường đi."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Đoạn mạch nối tiếp là đoạn mạch mà các điện trở được mắc liên tiếp nhau, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất qua tất cả các điện trở. Trong đoạn mạch nối tiếp: cường độ dòng điện qua các điện trở bằng nhau và bằng cường độ dòng điện của đoạn mạch, $I = I_1 = I_2$ ; hiệu điện thế của đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế trên từng điện trở, $U = U_1 + U_2$ ; điện trở tương đương bằng tổng các điện trở thành phần, $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .
- Tổng kết ghi nhớ: Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .; Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ .; Thiết bị điện trong nhà mắc song song.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Hai điện trở $R_1 = 4$ $\Omega$ và $R_2 = 6$ $\Omega$ mắc nối tiếp vào hiệu điện thế $20$ V. Điện trở tương đương là $R_{tđ} = 4 + 6 = 10$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện là $I = \frac{20}{10} = 2$ (A), bằng cường độ dòng điện qua mỗi điện trở. Hiệu điện thế trên $R_1$ là $U_1 = 2 \times 4 = 8$ (V), trên $R_2$ là $U_2 = 2 \times 6 = 12$ (V), tổng bằng $20$ V.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song (Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .; Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ .; Thiết bị điện trong nhà mắc song song.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Nếu hai điện trở trên mắc song song vào hiệu điện thế $20$ V, điện trở tương đương là $R_{tđ} = \frac{4 \times 6}{4 + 6} = 2,4$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện qua $R_1$ là $5$ A, qua $R_2$ là khoảng $3,33$ A, tổng khoảng $8,33$ A.
Bài 4: Hướng thấu kính về nguồn sáng ở rất xa, hứng ảnh rõ nét trên màn, đo khoảng cách từ thấu kính đến màn — đó là tiêu cự.
Bài 5: Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn; dùng để quan sát các vật nhỏ.
Bài 6: Ảnh thật, vì vật đặt ngoài tiêu cự và xa hơn tiêu cự ( $d = 30$ cm $> f = 10$ cm), ảnh thu được trên màn là ảnh thật, ngược chiều.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

I

bằng nhau;

U = U_1 + U_2

;

R_{tđ} = R_1 + R_2

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Song song:

U

bằng nhau;

I = I_1 + I_2

;

\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}

. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Hai điện trở $R_1 = 4$ $\Omega$ và $R_2 = 6$ $\Omega$ mắc nối tiếp vào hiệu điện thế $20$ V. Điện trở tương đương là $R_{tđ} = 4 + 6 = 10$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện là $I = \frac{20}{10} = 2$ (A), bằng cường độ dòng điện qua mỗi điện trở. Hiệu điện thế trên $R_1$ là $U_1 = 2 \times 4 = 8$ (V), trên $R_2$ là $U_2 = 2 \times 6 = 12$ (V), tổng bằng $20$ V.

Nếu hai điện trở trên mắc song song vào hiệu điện thế $20$ V, điện trở tương đương là $R_{tđ} = \frac{4 \times 6}{4 + 6} = 2,4$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện qua $R_1$ là $5$ A, qua $R_2$ là khoảng $3,33$ A, tổng khoảng $8,33$ A.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu cách đo tiêu cự của thấu kính hội tụ bằng thực nghiệm.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Kính lúp là thấu kính loại gì? Nêu công dụng của kính lúp.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ ."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ ."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Đoạn mạch nối tiếp là đoạn mạch mà các điện trở được mắc liên tiếp nhau, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất qua tất cả các điện trở."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Đoạn mạch song song là đoạn mạch mà các điện trở được mắc song song, dòng điện có nhiều đường đi."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Đoạn mạch nối tiếp là đoạn mạch mà các điện trở được mắc liên tiếp nhau, dòng điện chỉ có một đường đi duy nhất qua tất cả các điện trở. Trong đoạn mạch nối tiếp: cường độ dòng điện qua các điện trở bằng nhau và bằng cường độ dòng điện của đoạn mạch, $I = I_1 = I_2$ ; hiệu điện thế của đoạn mạch bằng tổng các hiệu điện thế trên từng điện trở, $U = U_1 + U_2$ ; điện trở tương đương bằng tổng các điện trở thành phần, $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .
Tổng kết ghi nhớ: Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .; Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ .; Thiết bị điện trong nhà mắc song song.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Hai điện trở $R_1 = 4$ $\Omega$ và $R_2 = 6$ $\Omega$ mắc nối tiếp vào hiệu điện thế $20$ V. Điện trở tương đương là $R_{tđ} = 4 + 6 = 10$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện là $I = \frac{20}{10} = 2$ (A), bằng cường độ dòng điện qua mỗi điện trở. Hiệu điện thế trên $R_1$ là $U_1 = 2 \times 4 = 8$ (V), trên $R_2$ là $U_2 = 2 \times 6 = 12$ (V), tổng bằng $20$ V.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 12: Đoạn mạch nối tiếp, song song (Nối tiếp: $I$ bằng nhau; $U = U_1 + U_2$ ; $R_{tđ} = R_1 + R_2$ .; Song song: $U$ bằng nhau; $I = I_1 + I_2$ ; $\frac{1}{R_{tđ}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ .; Thiết bị điện trong nhà mắc song song.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Nếu hai điện trở trên mắc song song vào hiệu điện thế $20$ V, điện trở tương đương là $R_{tđ} = \frac{4 \times 6}{4 + 6} = 2,4$ ( $\Omega$ ). Cường độ dòng điện qua $R_1$ là $5$ A, qua $R_2$ là khoảng $3,33$ A, tổng khoảng $8,33$ A.

Bài 4: Hướng thấu kính về nguồn sáng ở rất xa, hứng ảnh rõ nét trên màn, đo khoảng cách từ thấu kính đến màn — đó là tiêu cự.

Bài 5: Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn; dùng để quan sát các vật nhỏ.

Bài 6: Ảnh thật, vì vật đặt ngoài tiêu cự và xa hơn tiêu cự (

d = 30

&gt; f = 10

cm), ảnh thu được trên màn là ảnh thật, ngược chiều.