Bài tập — Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Điện trở: $R$ ($\Omega$); phụ thuộc chất liệu, chiều dài, tiết diện và nhiệt độ. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Định luật Ohm: $I = \frac{U}{R}$.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Điện trở là đại lượng đặc trưng cho mức độ cản trở dòng điện của vật dẫn. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chất liệu, chiều dài và tiết diện của dây: dây càng dài thì điện trở càng lớn, tiết diện càng lớn thì điện trở càng nhỏ. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Một bóng đèn có điện trở $20$ $\Omega$ được mắc vào hiệu điện thế $12$ V. Cường độ dòng điện qua bóng đèn là $I = \frac{12}{20} = 0,6$ (A).

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Một dây dẫn có điện trở $5$ $\Omega$, dòng điện qua dây là $2$ A. Hiệu điện thế giữa hai đầu dây là $U = 2 \times 5 = 10$ (V).

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tia sáng đi qua lăng kính bị lệch về phía nào?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu đặc điểm hình dạng của thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Ảnh của vật qua thấu kính phân kì luôn có tính chất gì?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Điện trở: $R$ ($\Omega$); phụ thuộc chất liệu, chiều dài, tiết diện và nhiệt độ."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Định luật Ohm: $I = \frac{U}{R}$."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Điện trở là đại lượng đặc trưng cho mức độ cản trở dòng điện của vật dẫn."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào chất liệu, chiều dài và tiết diện của dây: dây càng dài thì điện trở càng lớn, tiết diện càng lớn thì điện trở càng nhỏ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Điện trở là đại lượng đặc trưng cho mức độ cản trở dòng điện của vật dẫn. Điện trở kí hiệu là $R$, đơn vị là ôm ($\Omega$).
  • Tổng kết ghi nhớ: Điện trở: $R$ ($\Omega$); phụ thuộc chất liệu, chiều dài, tiết diện và nhiệt độ.; Định luật Ohm: $I = \frac{U}{R}$.; Biến trở dùng để thay đổi điện trở, điều chỉnh cường độ dòng điện.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một bóng đèn có điện trở $20$ $\Omega$ được mắc vào hiệu điện thế $12$ V. Cường độ dòng điện qua bóng đèn là $I = \frac{12}{20} = 0,6$ (A).
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Điện trở. Định luật Ohm (Điện trở: $R$ ($\Omega$); phụ thuộc chất liệu, chiều dài, tiết diện và nhiệt độ.; Định luật Ohm: $I = \frac{U}{R}$.; Biến trở dùng để thay đổi điện trở, điều chỉnh cường độ dòng điện.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Một dây dẫn có điện trở $5$ $\Omega$, dòng điện qua dây là $2$ A. Hiệu điện thế giữa hai đầu dây là $U = 2 \times 5 = 10$ (V).
• Bài 4: Lệch về phía đáy của lăng kính.
• Bài 5: Thấu kính hội tụ: rìa mỏng, giữa dày. Thấu kính phân kì: rìa dày, giữa mỏng.
• Bài 6: Ảnh ảo, cùng chiều, nhỏ hơn vật.