1. Kiến thức trọng tâm
Dòng điện xoay chiều có đầy đủ các tác dụng như dòng điện một chiều: tác dụng nhiệt, tác dụng phát sáng, tác dụng từ, tác dụng hoá học và tác dụng sinh lí. Bóng đèn dây tóc, bàn là, bếp điện hoạt động nhờ tác dụng nhiệt của dòng điện xoay chiều. Chuông điện, nam châm điện hoạt động nhờ tác dụng từ. Tuy nhiên, dòng điện xoay chiều có một số điểm khác biệt quan trọng.
Điểm khác biệt lớn nhất là dòng điện xoay chiều có thể biến đổi hiệu điện thế dễ dàng nhờ máy biến thế, giúp truyền tải điện năng đi xa với hao phí nhỏ. Máy biến thế gồm hai cuộn dây quấn quanh một lõi sắt chung: cuộn sơ cấp nối với nguồn điện, cuộn thứ cấp cho dòng điện ra với hiệu điện thế khác. Khi hiệu điện thế tăng lên, cường độ dòng điện giảm, hao phí toả nhiệt trên đường dây giảm đáng kể.
Dòng điện xoay chiều còn được dùng trong các thiết bị như quạt điện, máy giặt, tủ lạnh, vì động cơ điện xoay chiều có cấu tạo đơn giản và bền. Khi sử dụng điện xoay chiều, cần tuân thủ các quy tắc an toàn vì hiệu điện thế V rất nguy hiểm.
2. Ví dụ minh họa
Nhà máy điện phát ra điện với hiệu điện thế kV, sau đó máy biến thế tăng lên kV để truyền tải đi xa. Nhờ hiệu điện thế cao, cường độ dòng điện trên đường dây giảm, hao phí nhiệt giảm nhiều lần. Gần nơi tiêu thụ, máy biến thế hạ hiệu điện thế xuống V cho gia đình sử dụng.
Một học sinh dùng bút thử điện để kiểm tra ổ cắm: bút sáng chứng tỏ ổ cắm có điện. Khi sửa chữa điện, phải ngắt cầu dao và dùng bút thử điện kiểm tra lại để đảm bảo an toàn.
Máy sấy tóc hoạt động nhờ tác dụng nhiệt của dòng điện xoay chiều.
3. Ghi nhớ
- Dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt, phát sáng, từ, hoá học và sinh lí.
- Máy biến thế biến đổi hiệu điện thế của dòng điện xoay chiều, giúp truyền tải điện đi xa.
- Điện xoay chiều V rất nguy hiểm, phải dùng điện an toàn.