Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo? A. Năng lượng tái tạo: Mặt Trời, gió, nước chảy, địa nhiệt, sinh khối. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Năng lượng tái tạo ít gây ô nhiễm và gần như không cạn kiệt. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Năng lượng tái tạo là năng lượng từ các nguồn có thể phục hồi trong thời gian ngắn và gần như không cạn kiệt, gồm năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, năng lượng địa nhiệt và năng lượng sinh khối. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Năng lượng Mặt Trời được khai thác bằng pin mặt trời để tạo ra điện năng, hoặc bằng tấm thu nhiệt để đun nước nóng.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Một gia đình lắp pin mặt trời trên mái nhà: ban ngày, pin mặt trời biến quang năng thành điện năng, vừa dùng vừa nạp vào ắc quy. Ban đêm, gia đình dùng điện từ ắc quy. Nhờ đó, tiền điện giảm và gia đình vẫn có điện khi mất điện lưới.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Ở vùng ven biển, nhiều tua-bin gió cao hàng chục mét quay đều khi gió thổi, tạo ra điện cho hàng nghìn hộ dân. Một nhà máy thuỷ điện trên sông dùng nước hồ chứa trên cao chảy qua tua-bin để phát điện, cung cấp điện cho cả một vùng rộng lớn.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Giải thích vì sao khi nhìn một vật đặt trong nước, ta thấy vật dường như ở vị trí cao hơn vị trí thật.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao cáp quang có thể truyền tín hiệu ánh sáng đi xa mà ít bị hao hụt? Liên hệ với hiện tượng phản xạ toàn phần.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Phát biểu định luật Ohm và viết công thức.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năng lượng tái tạo: Mặt Trời, gió, nước chảy, địa nhiệt, sinh khối."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Năng lượng tái tạo ít gây ô nhiễm và gần như không cạn kiệt."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Năng lượng tái tạo là năng lượng từ các nguồn có thể phục hồi trong thời gian ngắn và gần như không cạn kiệt, gồm năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, năng lượng địa nhiệt và năng lượng sinh khối."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Năng lượng Mặt Trời được khai thác bằng pin mặt trời để tạo ra điện năng, hoặc bằng tấm thu nhiệt để đun nước nóng."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Năng lượng tái tạo là năng lượng từ các nguồn có thể phục hồi trong thời gian ngắn và gần như không cạn kiệt, gồm năng lượng Mặt Trời, năng lượng gió, năng lượng nước chảy, năng lượng địa nhiệt và năng lượng sinh khối. Khác với nhiên liệu hoá thạch, năng lượng tái tạo ít gây ô nhiễm môi trường và giúp giảm phát thải khí nhà kính.
- Tổng kết ghi nhớ: Năng lượng tái tạo: Mặt Trời, gió, nước chảy, địa nhiệt, sinh khối.; Năng lượng tái tạo ít gây ô nhiễm và gần như không cạn kiệt.; Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một gia đình lắp pin mặt trời trên mái nhà: ban ngày, pin mặt trời biến quang năng thành điện năng, vừa dùng vừa nạp vào ắc quy. Ban đêm, gia đình dùng điện từ ắc quy. Nhờ đó, tiền điện giảm và gia đình vẫn có điện khi mất điện lưới.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Một số dạng năng lượng tái tạo (Năng lượng tái tạo: Mặt Trời, gió, nước chảy, địa nhiệt, sinh khối.; Năng lượng tái tạo ít gây ô nhiễm và gần như không cạn kiệt.; Việt Nam có nhiều tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Ở vùng ven biển, nhiều tua-bin gió cao hàng chục mét quay đều khi gió thổi, tạo ra điện cho hàng nghìn hộ dân. Một nhà máy thuỷ điện trên sông dùng nước hồ chứa trên cao chảy qua tua-bin để phát điện, cung cấp điện cho cả một vùng rộng lớn.
- Bài 4: Ánh sáng từ vật trong nước đi ra không khí bị khúc xạ, tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến nên mắt ta nhìn theo phương tia khúc xạ và tưởng vật ở vị trí cao hơn vị trí thật.
- Bài 5: Trong cáp quang, ánh sáng truyền trong lõi và phản xạ toàn phần liên tiếp ở mặt phân cách lõi – vỏ, không thoát ra ngoài nên ít bị hao hụt, truyền được đi xa.
- Bài 6: Cường độ dòng điện chạy qua dây dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây và tỉ lệ nghịch với điện trở của dây: .