Bài tập — Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất là năng lượng Mặt Trời. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Thực vật hấp thụ năng lượng ánh sáng để quang hợp, tạo ra chất hữu cơ. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Cây lúa hấp thụ ánh sáng Mặt Trời để quang hợp, tạo ra hạt gạo chứa hoá năng. Con người ăn cơm, hoá năng chuyển thành năng lượng cho cơ thể hoạt động. Than đá được hình thành từ rừng cây bị chôn vùi từ hàng trăm triệu năm trước, vì vậy đốt than cũng là dùng năng lượng Mặt Trời được tích luỹ từ xa xưa.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Một nhà máy nhiệt điện đốt than để đun nước thành hơi, hơi nước làm quay tua-bin, tua-bin làm quay máy phát điện. Chuỗi chuyển hoá là: hoá năng của than thành nhiệt năng, thành cơ năng, thành điện năng.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một kính lúp có tiêu cự 5 cm. Tính số bội giác của kính lúp (dùng công thức $G = 25 / f$ , với $f$ tính bằng cm).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một vật có khối lượng 2 kg được thả rơi từ độ cao 20 m ( $g = 10$ m/s², bỏ qua ma sát). Tính vận tốc của vật khi chạm đất.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một ô tô khối lượng 1200 kg tăng tốc từ 10 m/s lên 20 m/s. Tính độ tăng động năng của ô tô.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất là năng lượng Mặt Trời."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thực vật hấp thụ năng lượng ánh sáng để quang hợp, tạo ra chất hữu cơ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất là năng lượng Mặt Trời. Mặt Trời chiếu sáng và sưởi ấm Trái Đất, tạo ra gió, mưa, dòng chảy và nuôi dưỡng sự sống.
- Tổng kết ghi nhớ: Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất.; Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ.; Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; đang cạn dần và gây ô nhiễm.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Cây lúa hấp thụ ánh sáng Mặt Trời để quang hợp, tạo ra hạt gạo chứa hoá năng. Con người ăn cơm, hoá năng chuyển thành năng lượng cho cơ thể hoạt động. Than đá được hình thành từ rừng cây bị chôn vùi từ hàng trăm triệu năm trước, vì vậy đốt than cũng là dùng năng lượng Mặt Trời được tích luỹ từ xa xưa.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch (Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất.; Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ.; Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; đang cạn dần và gây ô nhiễm.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Một nhà máy nhiệt điện đốt than để đun nước thành hơi, hơi nước làm quay tua-bin, tua-bin làm quay máy phát điện. Chuỗi chuyển hoá là: hoá năng của than thành nhiệt năng, thành cơ năng, thành điện năng.
Bài 4: $G = 25 / 5 = 5\times$ .
Bài 5: Cơ năng: $W = m \cdot g \cdot h = 2 \cdot 10 \cdot 20 = 400$ (J). Khi chạm đất: $\frac{1}{2} m v^2 = 400 \Rightarrow v^2 = 400 \Rightarrow v = 20$ (m/s).
Bài 6: $W_{đ1} = \frac{1}{2} \cdot 1200 \cdot 100 = 60,000$ (J); $W_{đ2} = \frac{1}{2} \cdot 1200 \cdot 400 = 240,000$ (J). Độ tăng: $180,000$ (J).

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Cây lúa hấp thụ ánh sáng Mặt Trời để quang hợp, tạo ra hạt gạo chứa hoá năng. Con người ăn cơm, hoá năng chuyển thành năng lượng cho cơ thể hoạt động. Than đá được hình thành từ rừng cây bị chôn vùi từ hàng trăm triệu năm trước, vì vậy đốt than cũng là dùng năng lượng Mặt Trời được tích luỹ từ xa xưa.

Một nhà máy nhiệt điện đốt than để đun nước thành hơi, hơi nước làm quay tua-bin, tua-bin làm quay máy phát điện. Chuỗi chuyển hoá là: hoá năng của than thành nhiệt năng, thành cơ năng, thành điện năng.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một kính lúp có tiêu cự 5 cm. Tính số bội giác của kính lúp (dùng công thức

G = 25 / f

, với

f

tính bằng cm).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một vật có khối lượng 2 kg được thả rơi từ độ cao 20 m (

g = 10

m/s², bỏ qua ma sát). Tính vận tốc của vật khi chạm đất.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một ô tô khối lượng 1200 kg tăng tốc từ 10 m/s lên 20 m/s. Tính độ tăng động năng của ô tô.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất là năng lượng Mặt Trời."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thực vật hấp thụ năng lượng ánh sáng để quang hợp, tạo ra chất hữu cơ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất là năng lượng Mặt Trời. Mặt Trời chiếu sáng và sưởi ấm Trái Đất, tạo ra gió, mưa, dòng chảy và nuôi dưỡng sự sống.
Tổng kết ghi nhớ: Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất.; Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ.; Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; đang cạn dần và gây ô nhiễm.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Cây lúa hấp thụ ánh sáng Mặt Trời để quang hợp, tạo ra hạt gạo chứa hoá năng. Con người ăn cơm, hoá năng chuyển thành năng lượng cho cơ thể hoạt động. Than đá được hình thành từ rừng cây bị chôn vùi từ hàng trăm triệu năm trước, vì vậy đốt than cũng là dùng năng lượng Mặt Trời được tích luỹ từ xa xưa.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 16: Vòng năng lượng trên Trái Đất. Năng lượng hoá thạch (Năng lượng Mặt Trời là nguồn năng lượng chủ yếu trên Trái Đất.; Vòng năng lượng: năng lượng chuyển hoá qua nhiều dạng rồi toả ra vũ trụ.; Nhiên liệu hoá thạch: than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên; đang cạn dần và gây ô nhiễm.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Một nhà máy nhiệt điện đốt than để đun nước thành hơi, hơi nước làm quay tua-bin, tua-bin làm quay máy phát điện. Chuỗi chuyển hoá là: hoá năng của than thành nhiệt năng, thành cơ năng, thành điện năng.

Bài 4:

G = 25 / 5 = 5\times

Bài 5: Cơ năng:

W = m \cdot g \cdot h = 2 \cdot 10 \cdot 20 = 400

(J). Khi chạm đất:

\frac{1}{2} m v^2 = 400 \Rightarrow v^2 = 400 \Rightarrow v = 20

(m/s).

Bài 6:

W_{đ1} = \frac{1}{2} \cdot 1200 \cdot 100 = 60,000

(J);

W_{đ2} = \frac{1}{2} \cdot 1200 \cdot 400 = 240,000

(J). Độ tăng:

180,000

(J).