1. Kiến thức trọng tâm
Tiến hoá là quá trình biến đổi của sinh vật qua các thế hệ, làm xuất hiện các loài mới từ các loài tổ tiên chung. Học thuyết tiến hoá của Darwin cho rằng các loài biến đổi dần dần dưới tác động của chọn lọc tự nhiên.
Chọn lọc tự nhiên là quá trình các cá thể có đặc điểm thích nghi tốt hơn với môi trường có khả năng sống sót và sinh sản cao hơn, truyền các đặc điểm có lợi cho thế hệ sau. Qua nhiều thế hệ, các đặc điểm thích nghi ngày càng phổ biến trong quần thể.
Các hình thức chọn lọc tự nhiên gồm chọn lọc ổn định, chọn lọc định hướng và chọn lọc phân hoá. Chọn lọc ổn định giữ lại các kiểu hình trung bình, loại bỏ các kiểu hình cực đoan. Chọn lọc định hướng làm thay đổi quần thể theo một hướng nhất định. Chọn lọc phân hoá làm tăng sự đa dạng, tạo ra các nhóm thích nghi với các môi trường khác nhau.
Ngoài chọn lọc tự nhiên, con người còn thực hiện chọn lọc nhân tạo, chọn giữ các cá thể có đặc điểm mong muốn để tạo giống cây trồng, vật nuôi.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Giải thích vì sao bướm đêm ở vùng công nghiệp Anh chuyển từ màu sáng sang màu tối trong thế kỉ XIX.
Lời giải: Trước cách mạng công nghiệp, bướm màu sáng chiếm đa số vì ngụy trang tốt trên thân cây phủ địa y sáng màu. Khi khói bụi công nghiệp làm thân cây đen lại, bướm màu sáng dễ bị chim phát hiện và ăn thịt, còn bướm màu tối ngụy trang tốt hơn, sống sót và sinh sản nhiều hơn. Qua nhiều thế hệ, tỉ lệ bướm màu tối tăng lên. Đây là ví dụ điển hình của chọn lọc định hướng do môi trường thay đổi.
3. Ghi nhớ
- Tiến hoá: biến đổi của sinh vật qua các thế hệ, xuất hiện loài mới từ tổ tiên chung.
- Chọn lọc tự nhiên giữ lại các cá thể thích nghi tốt hơn.
- Các hình thức: chọn lọc ổn định, định hướng, phân hoá; còn có chọn lọc nhân tạo.