1. Kiến thức trọng tâm
Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, phong trào cách mạng Việt Nam bước vào thời kì đấu tranh mới. Cuối năm 1930, khủng hoảng kinh tế thế giới tác động nặng nề đến Việt Nam, đời sống công nhân, nông dân vô cùng cực khổ. Phong trào cách mạng 1930–1931 bùng nổ mạnh mẽ, đỉnh cao là Xô viết Nghệ – Tĩnh: chính quyền Xô viết được thành lập ở nhiều xã thuộc Nghệ An và Hà Tĩnh, thực hiện các chính sách có lợi cho nhân dân như chia ruộng đất, giảm tô thuế, xóa nợ. Thực dân Pháp đàn áp dã man, phong trào tạm thời lắng xuống, nhưng đã để lại nhiều bài học quý báu.
Giai đoạn 1932–1935 là thời kì Đảng khôi phục tổ chức và phong trào cách mạng. Đại hội I của Đảng (3/1935) tại Ma Cao đánh dấu sự phục hồi của Đảng sau khủng hoảng.
Từ 1936–1939, trước nguy cơ phát xít và chiến tranh, Đảng chủ trương thành lập Mặt trận Dân chủ Đông Dương, chuyển hướng đấu tranh: tập trung vào nhiệm vụ chống phát xít, chống chiến tranh đế quốc, đòi tự do dân chủ, cơm áo và hòa bình. Phong trào đấu tranh công khai và nửa công khai phát triển mạnh: đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ, phong trào báo chí, Đông Dương Đại hội, các cuộc bãi công, biểu tình thu hút hàng vạn người tham gia. Đây là cuộc tổng diễn tập thứ hai, chuẩn bị lực lượng cho Cách mạng tháng Tám.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Xô viết Nghệ – Tĩnh (1930–1931) thể hiện điều gì về vai trò lãnh đạo của Đảng?
Lời giải: Xô viết Nghệ – Tĩnh là chính quyền cách mạng đầu tiên của công nông ở Việt Nam, do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Chính quyền Xô viết đã thực hiện những chính sách tiến bộ: chia lại ruộng đất công, giảm sưu thuế, xóa nợ cho nông dân nghèo, mở lớp học, bài trừ hủ tục. Dù tồn tại ngắn ngủi và bị đàn áp, Xô viết Nghệ – Tĩnh chứng tỏ Đảng đã đủ sức lãnh đạo quần chúng đứng lên giành chính quyền, đồng thời khẳng định liên minh công – nông là động lực của cách mạng Việt Nam.
3. Ghi nhớ
- 1930–1931: phong trào cách mạng, đỉnh cao là Xô viết Nghệ – Tĩnh.
- 3/1935: Đại hội I của Đảng tại Ma Cao.
- 1936–1939: phong trào dân chủ Đông Dương, đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, chống phát xít và chiến tranh.
- Phong trào 1930–1931 và 1936–1939 là hai cuộc tổng diễn tập chuẩn bị cho Cách mạng tháng Tám 1945.