Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Đánh giá công nghệ? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Đánh giá công nghệ là xem xét công nghệ theo tiêu chí để quyết định sử dụng, cải tiến hay thay thế. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 5: Đánh giá công nghệ, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Các tiêu chí: hiệu quả, kinh tế, an toàn, môi trường, xã hội, bền vững. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Đánh giá công nghệ, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Đánh giá công nghệ là quá trình xem xét, phân tích một công nghệ dựa trên các tiêu chí nhất định để kết luận công nghệ đó có nên sử dụng, cải tiến hay thay thế hay không.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 5: Đánh giá công nghệ, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Khi đánh giá một công nghệ, người ta thường dựa vào các tiêu chí sau: tính hiệu quả (công nghệ có giải quyết được vấn đề đặt ra không, năng suất và chất lượng ra sao); tính kinh tế (chi phí đầu tư, vận hành, lợi nhuận thu được); tính an toàn (công nghệ có gây nguy hiểm cho người sử dụng không); tác động môi trường (công nghệ có gây ô nhiễm, tiêu tốn tài nguyên không); tính xã hội (công nghệ có phù hợp với điều kiện địa phương, tạo việc làm, được cộng đồng chấp nhận không); và tính bền vững (công nghệ có thể sử dụng lâu dài không). B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Đánh giá công nghệ, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Một cơ sở sản xuất muốn chọn giữa hai loại máy đóng gói. Máy thứ nhất giá rẻ nhưng chạy chậm, hay hỏng. Máy thứ hai giá cao hơn nhưng chạy nhanh, ít hỏng, tiết kiệm điện. Sau khi đánh giá về hiệu quả, kinh tế và độ bền, cơ sở chọn máy thứ hai vì về lâu dài tiết kiệm chi phí hơn. Ví dụ này cho thấy đánh giá công nghệ không chỉ nhìn vào giá mua ban đầu.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 5: Đánh giá công nghệ để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Việc đánh giá cần khách quan, dựa trên số liệu và thực tế sử dụng.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu ba tiêu chí đánh giá công nghệ.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất gắn với phát minh nào? Nêu ý nghĩa của nó.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cách mạng công nghiệp lần thứ hai và lần thứ ba gắn với những thành tựu nào?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Đánh giá công nghệ là xem xét công nghệ theo tiêu chí để quyết định sử dụng, cải tiến hay thay thế."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Các tiêu chí: hiệu quả, kinh tế, an toàn, môi trường, xã hội, bền vững."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Đánh giá công nghệ là quá trình xem xét, phân tích một công nghệ dựa trên các tiêu chí nhất định để kết luận công nghệ đó có nên sử dụng, cải tiến hay thay thế hay không."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Khi đánh giá một công nghệ, người ta thường dựa vào các tiêu chí sau: tính hiệu quả (công nghệ có giải quyết được vấn đề đặt ra không, năng suất và chất lượng ra sao); tính kinh tế (chi phí đầu tư, vận hành, lợi nhuận thu được); tính an toàn (công nghệ có gây nguy hiểm cho người sử dụng không); tác động môi trường (công nghệ có gây ô nhiễm, tiêu tốn tài nguyên không); tính xã hội (công nghệ có phù hợp với điều kiện địa phương, tạo việc làm, được cộng đồng chấp nhận không); và tính bền vững (công nghệ có thể sử dụng lâu dài không)."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Đánh giá công nghệ là quá trình xem xét, phân tích một công nghệ dựa trên các tiêu chí nhất định để kết luận công nghệ đó có nên sử dụng, cải tiến hay thay thế hay không. Việc đánh giá giúp con người lựa chọn công nghệ phù hợp, tránh lãng phí và hạn chế tác động tiêu cực.
- Tổng kết ghi nhớ: Đánh giá công nghệ là xem xét công nghệ theo tiêu chí để quyết định sử dụng, cải tiến hay thay thế.; Các tiêu chí: hiệu quả, kinh tế, an toàn, môi trường, xã hội, bền vững.; Đánh giá cần khách quan, dựa trên số liệu và thực tế.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một cơ sở sản xuất muốn chọn giữa hai loại máy đóng gói. Máy thứ nhất giá rẻ nhưng chạy chậm, hay hỏng. Máy thứ hai giá cao hơn nhưng chạy nhanh, ít hỏng, tiết kiệm điện. Sau khi đánh giá về hiệu quả, kinh tế và độ bền, cơ sở chọn máy thứ hai vì về lâu dài tiết kiệm chi phí hơn. Ví dụ này cho thấy đánh giá công nghệ không chỉ nhìn vào giá mua ban đầu.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Đánh giá công nghệ (Đánh giá công nghệ là xem xét công nghệ theo tiêu chí để quyết định sử dụng, cải tiến hay thay thế.; Các tiêu chí: hiệu quả, kinh tế, an toàn, môi trường, xã hội, bền vững.; Đánh giá cần khách quan, dựa trên số liệu và thực tế.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Việc đánh giá cần khách quan, dựa trên số liệu và thực tế sử dụng.
- Bài 4: Ba trong các tiêu chí: hiệu quả kĩ thuật, hiệu quả kinh tế, tác động xã hội, tác động môi trường, an toàn.
- Bài 5: Máy hơi nước. Ý nghĩa: mở đầu cơ giới hoá sản xuất, tăng năng suất, thúc đẩy giao thông, công nghiệp.
- Bài 6: Lần thứ hai: điện và dây chuyền sản xuất hàng loạt. Lần thứ ba: máy tính, tự động hoá, công nghệ thông tin.