1. Kiến thức trọng tâm
Trên Trái Đất có 7 đới khí hậu: xích đạo, cận xích đạo, nhiệt đới, cận nhiệt, ôn đới, cận cực và cực. Các đới phân bố từ xích đạo về hai cực, đối xứng nhau qua xích đạo. Một số đới phân hóa thành các kiểu khí hậu khác nhau do ảnh hưởng của lục địa, đại dương và gió mùa, ví dụ đới ôn đới có kiểu ôn đới lục địa, ôn đới gió mùa và ôn đới hải dương.
Để đọc bản đồ các đới và kiểu khí hậu, cần xác định tên đới, phạm vi vĩ độ và các kiểu khí hậu phân hóa trong đới. Sau đó, xác định vị trí của một địa điểm cụ thể thuộc đới, kiểu khí hậu nào. Việt Nam nằm trong đới khí hậu nhiệt đới, kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa.
Để phân tích biểu đồ một số kiểu khí hậu, cần phân tích hai yếu tố: nhiệt độ và lượng mưa. Về nhiệt độ, xác định nhiệt độ trung bình tháng cao nhất, thấp nhất và biên độ nhiệt năm. Về lượng mưa, xác định tổng lượng mưa năm, các tháng mưa nhiều, các tháng mưa ít và chế độ mưa. Kết hợp hai yếu tố để nhận xét đặc điểm kiểu khí hậu: nóng hay lạnh, mưa quanh năm hay mưa theo mùa, biên độ nhiệt lớn hay nhỏ.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Biểu đồ một trạm khí tượng có nhiệt độ trung bình tháng thấp nhất khoảng , tổng lượng mưa năm trên 2 000 mm, mưa nhiều quanh năm. Đó là kiểu khí hậu nào?
Lời giải: Đó là kiểu khí hậu xích đạo. Vì nhiệt độ cao quanh năm, biên độ nhiệt nhỏ, lượng mưa lớn và phân bố đều trong năm, đúng đặc trưng của đới khí hậu xích đạo.
3. Ghi nhớ
- Có 7 đới khí hậu phân bố đối xứng qua xích đạo; Việt Nam thuộc đới nhiệt đới, kiểu nhiệt đới gió mùa.
- Phân tích biểu đồ khí hậu cần xét nhiệt độ (cao nhất, thấp nhất, biên độ) và lượng mưa (tổng, chế độ).
- Kết hợp nhiệt độ và lượng mưa để xác định kiểu khí hậu.