1. Kiến thức trọng tâm
Nước biển và đại dương chiếm khoảng 97,5% lượng nước trên Trái Đất, phủ gần 71% diện tích bề mặt hành tinh. Nước biển có độ muối trung bình khoảng , do hòa tan các muối khoáng từ lục địa đưa ra và từ hoạt động núi lửa dưới đáy biển.
Nhiệt độ nước biển thay đổi theo vĩ độ và độ sâu. Vùng biển nhiệt đới có nhiệt độ cao, vùng biển gần cực lạnh và có băng. Càng xuống sâu, nhiệt độ nước biển càng giảm và ít biến động.
Sóng biển là dao động của nước biển do gió gây ra, thường gặp ở vùng biển nông ven bờ. Thủy triều là dao động mực nước biển lên xuống theo chu kì, do lực hút của Mặt Trăng và Mặt Trời. Dòng biển là dòng nước chuyển động trong đại dương, có dòng nóng chảy từ xích đạo về phía cực và dòng lạnh chảy từ vùng cực về xích đạo. Dòng biển ảnh hưởng lớn đến khí hậu ven bờ: nơi có dòng biển nóng đi qua thường ấm và mưa nhiều hơn, nơi có dòng biển lạnh thường khô và lạnh hơn.
Biển và đại dương cung cấp hải sản, khoáng sản, năng lượng và tuyến giao thông quan trọng, đồng thời điều hòa khí hậu toàn cầu. Vì vậy, bảo vệ môi trường biển là nhiệm vụ chung của nhân loại.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao ven biển phía tây Nam Mỹ khô hạn, hình thành hoang mạc Atacama?
Lời giải: Vì ven biển này có dòng biển lạnh Peru (Humboldt) chảy qua. Không khí trên dòng biển lạnh bị lạnh đi, hơi nước ngưng kết ít, gây khô hạn kéo dài, hình thành hoang mạc Atacama – một trong những nơi khô nhất thế giới.
3. Ghi nhớ
- Nước biển chiếm 97,5% lượng nước, độ muối trung bình khoảng .
- Sóng do gió; thủy triều do lực hút Mặt Trăng, Mặt Trời; dòng biển gồm dòng nóng và dòng lạnh.
- Dòng biển ảnh hưởng đến khí hậu và lượng mưa vùng ven bờ.