1. Kiến thức trọng tâm
Nguồn lực phát triển kinh tế là tổng hợp các điều kiện, yếu tố được sử dụng để phát triển kinh tế của một quốc gia hay lãnh thổ. Nguồn lực gồm hai nhóm lớn: nguồn lực tự nhiên và nguồn lực kinh tế – xã hội.
Nguồn lực tự nhiên bao gồm vị trí địa lí, địa hình, khí hậu, đất đai, nguồn nước, khoáng sản, sinh vật và biển. Đây là cơ sở vật chất đầu tiên cho sản xuất, đặc biệt là nông nghiệp, công nghiệp khai khoáng và du lịch. Tuy nhiên, nguồn lực tự nhiên không phải lúc nào cũng quyết định trực tiếp mức độ phát triển; quan trọng là cách con người khai thác và sử dụng chúng.
Nguồn lực kinh tế – xã hội gồm dân cư và nguồn lao động, vốn, khoa học – công nghệ, chính sách phát triển, thị trường và kết cấu hạ tầng. Trong đó, nguồn lao động có trình độ và khoa học – công nghệ ngày càng giữ vai trò quyết định. Một quốc gia nghèo tài nguyên vẫn có thể phát triển mạnh nếu biết phát huy nguồn lực con người và công nghệ.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao Nhật Bản nghèo tài nguyên khoáng sản nhưng vẫn là nước phát triển hàng đầu thế giới?
Lời giải: Nhật Bản thiếu khoáng sản và diện tích đất canh tác hạn chế, nhưng nước này có nguồn lao động trình độ cao, khoa học – công nghệ tiên tiến, chính sách phát triển phù hợp và khả năng nhập khẩu nguyên liệu, xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao. Ví dụ này cho thấy nguồn lực kinh tế – xã hội, nhất là con người và công nghệ, có thể bù đắp hạn chế của nguồn lực tự nhiên.
3. Ghi nhớ
- Nguồn lực gồm hai nhóm: tự nhiên và kinh tế – xã hội.
- Nguồn lực tự nhiên là cơ sở vật chất cho sản xuất.
- Con người, vốn, khoa học – công nghệ ngày càng giữ vai trò quyết định.
- Cần khai thác nguồn lực hợp lí, tiết kiệm và bền vững.