1. Kiến thức trọng tâm
Nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất cơ bản, cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người, nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và hàng xuất khẩu. Nông nghiệp còn tạo việc làm cho một bộ phận lớn dân cư, nhất là ở các nước đang phát triển, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hoá nông thôn.
Đặc điểm của nông nghiệp: đối tượng sản xuất là cây trồng, vật nuôi — những cơ thể sống chịu ảnh hưởng trực tiếp của điều kiện tự nhiên; đất là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế; sản xuất mang tính mùa vụ và phân bố rộng khắp trên không gian lãnh thổ.
Các nhân tố ảnh hưởng tới phát triển và phân bố nông nghiệp gồm: điều kiện tự nhiên (khí hậu, đất, nước, địa hình, sinh vật), điều kiện kinh tế – xã hội (dân cư, lao động, vốn, thị trường, khoa học – công nghệ, chính sách) và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Trong đó, khí hậu và đất đai quyết định cơ cấu cây trồng, vật nuôi của từng vùng.
2. Ví dụ minh họa
Câu hỏi: Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long trở thành vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất Việt Nam?
Lời giải: Vùng có đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào, khí hậu nhiệt đới nóng ẩm quanh năm, cho phép trồng lúa nhiều vụ. Ngoài ra, lao động đông, thị trường tiêu thụ rộng và chính sách đầu tư thủy lợi đã giúp vùng phát huy lợi thế. Ví dụ này cho thấy sự kết hợp của nhân tố tự nhiên và kinh tế – xã hội quyết định sự phát triển và phân bố nông nghiệp.
3. Ghi nhớ
- Nông nghiệp cung cấp lương thực, thực phẩm, nguyên liệu và việc làm.
- Đất là tư liệu sản xuất chủ yếu, sản xuất mang tính mùa vụ.
- Nhân tố tự nhiên quyết định cơ cấu cây trồng, vật nuôi.
- Nhân tố kinh tế – xã hội quyết định trình độ và hiệu quả sản xuất.