Bài tập — Bài 4: Ôn tập chương 1

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 4: Ôn tập chương 1? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ .

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Ôn tập chương 1, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Ôn tập chương 1, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Chương 1 trang bị những kiến thức nền tảng về cấu tạo nguyên tử. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 4: Ôn tập chương 1, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Số hiệu nguyên tử $Z$ bằng số proton và bằng số electron trong nguyên tử trung hòa. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Ôn tập chương 1, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Nguyên tử $Y$ có tổng số hạt cơ bản là $40$ , trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là $12$ . Viết cấu hình electron của $Y$ và cho biết $Y$ là kim loại, phi kim hay khí hiếm.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 4: Ôn tập chương 1 để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Gọi số proton là $Z$ , số neutron là $N$ . Ta có $2Z + N = 40$ và $2Z - N = 12$ , suy ra $Z = 13$ , $N = 14$ . Cấu hình electron của $Y$ : $1s^2\ 2s^2\ 2p^6\ 3s^2\ 3p^1$ . $Y$ có $3$ electron lớp ngoài cùng nên là kim loại (đó là nhôm, $Al$ ).

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nguyên tử có Z = 17. Viết cấu hình electron và cho biết số electron ở lớp ngoài cùng.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Số hiệu nguyên tử cho biết những thông tin gì về nguyên tử?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nguyên tử $^{32}_{16}S$ có bao nhiêu neutron?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: " $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ ."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 1 trang bị những kiến thức nền tảng về cấu tạo nguyên tử."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Số hiệu nguyên tử $Z$ bằng số proton và bằng số electron trong nguyên tử trung hòa."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 1 trang bị những kiến thức nền tảng về cấu tạo nguyên tử. Nguyên tử gồm hạt nhân (proton, neutron) và vỏ electron.
- Tổng kết ghi nhớ: $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ .; Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị.; Cấu hình electron: điền theo thứ tự mức năng lượng tăng dần; số electron lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Nguyên tử $Y$ có tổng số hạt cơ bản là $40$ , trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là $12$ . Viết cấu hình electron của $Y$ và cho biết $Y$ là kim loại, phi kim hay khí hiếm.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Ôn tập chương 1 ( $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ .; Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị.; Cấu hình electron: điền theo thứ tự mức năng lượng tăng dần; số electron lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Gọi số proton là $Z$ , số neutron là $N$ . Ta có $2Z + N = 40$ và $2Z - N = 12$ , suy ra $Z = 13$ , $N = 14$ . Cấu hình electron của $Y$ : $1s^2\ 2s^2\ 2p^6\ 3s^2\ 3p^1$ . $Y$ có $3$ electron lớp ngoài cùng nên là kim loại (đó là nhôm, $Al$ ).
Bài 4: $1s^22s^22p^63s^23p^5$ ; 7 electron ở lớp ngoài cùng.
Bài 5: Số proton, số electron của nguyên tử và số thứ tự của ô nguyên tố trong bảng tuần hoàn.
Bài 6: 16 neutron.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Z =

số

p =

số

e

;

A = Z + N

; kí hiệu

^{A}_{Z}X

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Ôn tập chương 1, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Đồng vị: cùng

Z

, khác

N

; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Z

bằng số proton và bằng số electron trong nguyên tử trung hòa. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Nguyên tử $Y$ có tổng số hạt cơ bản là $40$ , trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là $12$ . Viết cấu hình electron của $Y$ và cho biết $Y$ là kim loại, phi kim hay khí hiếm.

Lời giải: Gọi số proton là $Z$ , số neutron là $N$ . Ta có $2Z + N = 40$ và $2Z - N = 12$ , suy ra $Z = 13$ , $N = 14$ . Cấu hình electron của $Y$ : $1s^2\ 2s^2\ 2p^6\ 3s^2\ 3p^1$ . $Y$ có $3$ electron lớp ngoài cùng nên là kim loại (đó là nhôm, $Al$ ).

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nguyên tử có Z = 17. Viết cấu hình electron và cho biết số electron ở lớp ngoài cùng.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Số hiệu nguyên tử cho biết những thông tin gì về nguyên tử?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nguyên tử

^{32}_{16}S

có bao nhiêu neutron?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: " $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ ."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 1 trang bị những kiến thức nền tảng về cấu tạo nguyên tử."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Số hiệu nguyên tử $Z$ bằng số proton và bằng số electron trong nguyên tử trung hòa."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 1 trang bị những kiến thức nền tảng về cấu tạo nguyên tử. Nguyên tử gồm hạt nhân (proton, neutron) và vỏ electron.
Tổng kết ghi nhớ: $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ .; Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị.; Cấu hình electron: điền theo thứ tự mức năng lượng tăng dần; số electron lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Nguyên tử $Y$ có tổng số hạt cơ bản là $40$ , trong đó số hạt mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là $12$ . Viết cấu hình electron của $Y$ và cho biết $Y$ là kim loại, phi kim hay khí hiếm.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Ôn tập chương 1 ( $Z =$ số $p =$ số $e$ ; $A = Z + N$ ; kí hiệu $^{A}_{Z}X$ .; Đồng vị: cùng $Z$ , khác $N$ ; nguyên tử khối trung bình tính theo tỉ lệ các đồng vị.; Cấu hình electron: điền theo thứ tự mức năng lượng tăng dần; số electron lớp ngoài cùng quyết định tính chất hóa học.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Gọi số proton là $Z$ , số neutron là $N$ . Ta có $2Z + N = 40$ và $2Z - N = 12$ , suy ra $Z = 13$ , $N = 14$ . Cấu hình electron của $Y$ : $1s^2\ 2s^2\ 2p^6\ 3s^2\ 3p^1$ . $Y$ có $3$ electron lớp ngoài cùng nên là kim loại (đó là nhôm, $Al$ ).

Bài 4:

1s^22s^22p^63s^23p^5

; 7 electron ở lớp ngoài cùng.

Bài 5: Số proton, số electron của nguyên tử và số thứ tự của ô nguyên tố trong bảng tuần hoàn.

Bài 6: 16 neutron.