1. Kiến thức trọng tâm
Hiến pháp là đạo luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định những vấn đề cơ bản nhất của Nhà nước và xã hội: chế độ chính trị, chế độ kinh tế, văn hoá, giáo dục, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, tổ chức bộ máy Nhà nước.
Hiến pháp Việt Nam có các đặc điểm cơ bản:
- Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lí cao nhất trong hệ thống pháp luật. Mọi văn bản pháp luật khác đều phải phù hợp với Hiến pháp, không được trái với Hiến pháp.
- Hiến pháp do Quốc hội ban hành hoặc sửa đổi theo một trình tự, thủ tục đặc biệt, chặt chẽ hơn so với các luật thông thường, thể hiện tính ổn định, lâu dài.
- Hiến pháp là cơ sở pháp lí cho việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước.
Vị trí của Hiến pháp: Hiến pháp là nền tảng pháp lí của toàn bộ hệ thống pháp luật, là công cụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm sự ổn định chính trị và phát triển bền vững của đất nước. Hiến pháp năm 2013 là Hiến pháp hiện hành của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
2. Ví dụ minh họa
Tình huống: Một quy định trong nghị định của Chính phủ bị phát hiện trái với Hiến pháp.
Lời giải: Do Hiến pháp có hiệu lực pháp lí cao nhất, quy định trái với Hiến pháp phải được sửa đổi hoặc bãi bỏ. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, xử lí văn bản trái Hiến pháp để bảo đảm tính thống nhất, tối cao của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật.
3. Ghi nhớ
- Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực pháp lí cao nhất.
- Hiến pháp quy định những vấn đề cơ bản nhất của Nhà nước và xã hội.
- Hiến pháp 2013 là Hiến pháp hiện hành; mọi văn bản khác không được trái với Hiến pháp.