Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Giáo dục là quốc sách hàng đầu; khoa học, công nghệ giữ vai trò then chốt. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Hiến pháp năm 2013 quy định các nội dung cơ bản về các lĩnh vực đời sống xã hội: Về kinh tế: nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lí là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống: Doanh nghiệp T xả nước thải chưa qua xử lí ra sông, gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt của người dân.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Hành vi của doanh nghiệp T vi phạm quy định của Hiến pháp và pháp luật về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại và có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ vi phạm.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Em hãy viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ của mình về trách nhiệm của thanh niên, học sinh trong việc tham gia xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu khái niệm pháp luật. Pháp luật có những đặc điểm nào?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu vị trí của Hiến pháp trong hệ thống pháp luật Việt Nam.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Giáo dục là quốc sách hàng đầu; khoa học, công nghệ giữ vai trò then chốt."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hiến pháp năm 2013 quy định các nội dung cơ bản về các lĩnh vực đời sống xã hội: Về kinh tế: nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Đất đai, tài nguyên nước, tài nguyên khoáng sản, nguồn lợi ở vùng biển, vùng trời, tài nguyên thiên nhiên khác và các tài sản do Nhà nước đầu tư, quản lí là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hiến pháp năm 2013 quy định các nội dung cơ bản về các lĩnh vực đời sống xã hội: Về kinh tế: nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế. Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật.
- Tổng kết ghi nhớ: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật.; Giáo dục là quốc sách hàng đầu; khoa học, công nghệ giữ vai trò then chốt.; Mọi người có quyền sống trong môi trường trong lành và nghĩa vụ bảo vệ môi trường.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống: Doanh nghiệp T xả nước thải chưa qua xử lí ra sông, gây ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt của người dân.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Nội dung cơ bản của Hiến pháp về kinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường (Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều thành phần kinh tế bình đẳng trước pháp luật.; Giáo dục là quốc sách hàng đầu; khoa học, công nghệ giữ vai trò then chốt.; Mọi người có quyền sống trong môi trường trong lành và nghĩa vụ bảo vệ môi trường.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Hành vi của doanh nghiệp T vi phạm quy định của Hiến pháp và pháp luật về bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại và có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ vi phạm.
- Bài 4: Đoạn văn tự do, đạt yêu cầu nếu nêu được: thanh niên, học sinh là tương lai của đất nước; cần tích cực học tập, rèn luyện, tìm hiểu Hiến pháp, pháp luật; tham gia các tổ chức Đoàn, Hội; giám sát, phản ánh, đấu tranh với tiêu cực; sống trung thực, trách nhiệm, góp phần xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
- Bài 5: Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung do Nhà nước ban hành (hoặc thừa nhận) và bảo đảm thực hiện bằng quyền lực nhà nước. Đặc điểm: tính quy phạm phổ biến; tính cưỡng chế; tính xác định chặt chẽ về hình thức.
- Bài 6: Hiến pháp là đạo luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lí cao nhất, là nền tảng của hệ thống pháp luật, là cơ sở để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.