Bài tập — Bài 24: Khái quát về virus

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 24: Khái quát về virus? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 24: Khái quát về virus, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Khái quát về virus, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Virus là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi điện tử. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 24: Khái quát về virus, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Một số virus còn có thêm vỏ ngoài (vỏ bọc lipid) và các gai glycoprotein giúp bám vào tế bào chủ. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Khái quát về virus, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Virus cúm có vỏ ngoài với các gai giúp bám vào tế bào niêm mạc đường hô hấp. Sau khi xâm nhập, virus lợi dụng tế bào chủ để tạo ra hàng trăm virus mới, rồi phóng thích ra ngoài, lây nhiễm sang các tế bào lân cận. Người bệnh ho, hắt hơi sẽ phát tán virus ra không khí, lây sang người khác. Vì virus cúm biến đổi nhanh nên vaccine cúm cần được cập nhật hằng năm.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 24: Khái quát về virus để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Tuy nhiên, virus cũng được nghiên cứu để ứng dụng trong y học như làm vector chuyển gen trong liệu pháp gen và sản xuất vaccine.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Giải thích vì sao sữa chua để lâu trong tủ lạnh bị chua gắt và tách nước.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao khi muối dưa cần đậy kín và cho đủ muối?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Trình bày nguyên tắc của phương pháp thanh trùng Pasteur.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Virus là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi điện tử."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Một số virus còn có thêm vỏ ngoài (vỏ bọc lipid) và các gai glycoprotein giúp bám vào tế bào chủ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Virus là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi điện tử. Mỗi virus gồm hai thành phần cơ bản: lõi nucleic acid (DNA hoặc RNA, mạch đơn hoặc mạch kép) và vỏ protein gọi là capsid.
- Tổng kết ghi nhớ: Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài.; Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ.; Chu trình nhân lên: hấp phụ, xâm nhập, tổng hợp, lắp ráp, phóng thích.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Virus cúm có vỏ ngoài với các gai giúp bám vào tế bào niêm mạc đường hô hấp. Sau khi xâm nhập, virus lợi dụng tế bào chủ để tạo ra hàng trăm virus mới, rồi phóng thích ra ngoài, lây nhiễm sang các tế bào lân cận. Người bệnh ho, hắt hơi sẽ phát tán virus ra không khí, lây sang người khác. Vì virus cúm biến đổi nhanh nên vaccine cúm cần được cập nhật hằng năm.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 24: Khái quát về virus (Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài.; Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ.; Chu trình nhân lên: hấp phụ, xâm nhập, tổng hợp, lắp ráp, phóng thích.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Tuy nhiên, virus cũng được nghiên cứu để ứng dụng trong y học như làm vector chuyển gen trong liệu pháp gen và sản xuất vaccine.
Bài 4: Vi khuẩn lactic tiếp tục lên men lactose thành lactic acid dù ở nhiệt độ thấp (chậm hơn), acid tích lũy làm sữa chua chua gắt; protein sữa bị biến tính và co lại, đẩy nước ra ngoài gây tách nước.
Bài 5: Đậy kín tạo điều kiện kị khí để vi khuẩn lactic (kị khí không bắt buộc) hoạt động tốt và ức chế vi sinh vật hiếu khí gây hỏng. Đủ muối ức chế vi sinh vật gây thối, tạo điều kiện cho vi khuẩn lactic chiếm ưu thế.
Bài 6: Thanh trùng Pasteur: đun nóng thực phẩm (sữa, nước quả) ở nhiệt độ vừa phải (khoảng 60–70°C trong thời gian nhất định, hoặc 72°C trong 15 giây) để tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh và làm giảm vi sinh vật gây hỏng, nhưng không làm biến đổi nhiều chất dinh dưỡng và hương vị.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Virus cúm có vỏ ngoài với các gai giúp bám vào tế bào niêm mạc đường hô hấp. Sau khi xâm nhập, virus lợi dụng tế bào chủ để tạo ra hàng trăm virus mới, rồi phóng thích ra ngoài, lây nhiễm sang các tế bào lân cận. Người bệnh ho, hắt hơi sẽ phát tán virus ra không khí, lây sang người khác. Vì virus cúm biến đổi nhanh nên vaccine cúm cần được cập nhật hằng năm.

Tuy nhiên, virus cũng được nghiên cứu để ứng dụng trong y học như làm vector chuyển gen trong liệu pháp gen và sản xuất vaccine.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Giải thích vì sao sữa chua để lâu trong tủ lạnh bị chua gắt và tách nước.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao khi muối dưa cần đậy kín và cho đủ muối?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Trình bày nguyên tắc của phương pháp thanh trùng Pasteur.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Virus là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi điện tử."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Một số virus còn có thêm vỏ ngoài (vỏ bọc lipid) và các gai glycoprotein giúp bám vào tế bào chủ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Virus là thực thể chưa có cấu tạo tế bào, có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi điện tử. Mỗi virus gồm hai thành phần cơ bản: lõi nucleic acid (DNA hoặc RNA, mạch đơn hoặc mạch kép) và vỏ protein gọi là capsid.
Tổng kết ghi nhớ: Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài.; Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ.; Chu trình nhân lên: hấp phụ, xâm nhập, tổng hợp, lắp ráp, phóng thích.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Virus cúm có vỏ ngoài với các gai giúp bám vào tế bào niêm mạc đường hô hấp. Sau khi xâm nhập, virus lợi dụng tế bào chủ để tạo ra hàng trăm virus mới, rồi phóng thích ra ngoài, lây nhiễm sang các tế bào lân cận. Người bệnh ho, hắt hơi sẽ phát tán virus ra không khí, lây sang người khác. Vì virus cúm biến đổi nhanh nên vaccine cúm cần được cập nhật hằng năm.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 24: Khái quát về virus (Virus chưa có cấu tạo tế bào, gồm nucleic acid và vỏ capsid, có thể có vỏ ngoài.; Virus kí sinh nội bào bắt buộc, nhân lên nhờ bộ máy của tế bào chủ.; Chu trình nhân lên: hấp phụ, xâm nhập, tổng hợp, lắp ráp, phóng thích.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Tuy nhiên, virus cũng được nghiên cứu để ứng dụng trong y học như làm vector chuyển gen trong liệu pháp gen và sản xuất vaccine.

Bài 4: Vi khuẩn lactic tiếp tục lên men lactose thành lactic acid dù ở nhiệt độ thấp (chậm hơn), acid tích lũy làm sữa chua chua gắt; protein sữa bị biến tính và co lại, đẩy nước ra ngoài gây tách nước.

Bài 5: Đậy kín tạo điều kiện kị khí để vi khuẩn lactic (kị khí không bắt buộc) hoạt động tốt và ức chế vi sinh vật hiếu khí gây hỏng. Đủ muối ức chế vi sinh vật gây thối, tạo điều kiện cho vi khuẩn lactic chiếm ưu thế.

Bài 6: Thanh trùng Pasteur: đun nóng thực phẩm (sữa, nước quả) ở nhiệt độ vừa phải (khoảng 60–70°C trong thời gian nhất định, hoặc 72°C trong 15 giây) để tiêu diệt vi sinh vật gây bệnh và làm giảm vi sinh vật gây hỏng, nhưng không làm biến đổi nhiều chất dinh dưỡng và hương vị.