Bài 21: Câu lệnh lặp while

1. Kiến thức trọng tâm

Câu lệnh lặp while dùng để lặp lại một khối lệnh khi chưa biết trước số lần lặp, chỉ biết điều kiện để tiếp tục lặp. Cú pháp:

while điều_kiện:
    khối lệnh

Máy tính kiểm tra điều kiện trước mỗi lần lặp: nếu điều kiện đúng thì thực hiện khối lệnh, sau đó quay lại kiểm tra điều kiện; nếu điều kiện sai thì thoát khỏi vòng lặp. Vì vậy, trong khối lệnh phải có câu lệnh làm thay đổi điều kiện, nếu không vòng lặp sẽ chạy mãi không dừng, gọi là vòng lặp vô hạn.

Câu lệnh while thích hợp với các bài toán lặp cho đến khi đạt một trạng thái nào đó, ví dụ nhập dữ liệu cho đến khi nhập đúng, đọc file cho đến khi hết dữ liệu, hoặc chơi trò chơi cho đến khi người chơi chọn thoát.

Người lập trình có thể dùng lệnh break để thoát khỏi vòng lặp ngay lập tức khi gặp một tình huống đặc biệt, và lệnh continue để bỏ qua phần còn lại của lần lặp hiện tại và chuyển sang lần lặp tiếp theo.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Viết chương trình nhập số nguyên cho đến khi người dùng nhập số 0 thì dừng, sau đó in ra tổng các số đã nhập (không tính số 0).

Lời giải:

tong = 0
so = int(input("Nhập số (0 để dừng): "))
while so != 0:
    tong = tong + so
    so = int(input("Nhập số (0 để dừng): "))
print("Tổng là:", tong)

Nếu người dùng nhập lần lượt 3, 5, 0 thì tổng là 8. Mỗi lần lặp, biến so được nhập lại, nhờ đó điều kiện so != 0 có thể trở thành sai và vòng lặp dừng lại.

3. Ghi nhớ

• while lặp khối lệnh khi điều kiện còn đúng, dùng khi chưa biết trước số lần lặp.
• Trong khối lệnh phải có câu lệnh làm thay đổi điều kiện để tránh lặp vô hạn.
• break thoát vòng lặp ngay; continue chuyển sang lần lặp tiếp theo.