Bài tập — Bài 16: Hàm số bậc hai

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 16: Hàm số bậc hai? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ . C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 16: Hàm số bậc hai, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ . D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 16: Hàm số bậc hai, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Hàm số bậc hai là hàm số có dạng $y = ax^2 + bx + c$ , trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \ne 0$ .

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 16: Hàm số bậc hai, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Đồ thị của hàm số bậc hai là một đường parabol có đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ với $\Delta = b^2 - 4ac$ , trục đối xứng là đường thẳng $x = -\dfrac{b}{2a}$ . B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 16: Hàm số bậc hai, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ. Xét hàm số $y = x^2 - 4x + 3$ . Tìm đỉnh và khoảng đồng biến.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 16: Hàm số bậc hai để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Ta có $a = 1 > 0$ , $b = -4$ , $c = 3$ . Đỉnh $I(2; -1)$ vì $-\dfrac{b}{2a} = 2$ và $y(2) = 4 - 8 + 3 = -1$ . Hàm số đồng biến trên $(2; +\infty)$ và đạt giá trị nhỏ nhất $-1$ tại $x = 2$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tìm đỉnh của parabol $y = -x^2 + 2x + 8$ .

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Giải bất phương trình: $x^2 - x - 6 < 0$ .

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Giải phương trình: $\sqrt{3x - 1} = 2$ .

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ ."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ ."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hàm số bậc hai là hàm số có dạng $y = ax^2 + bx + c$ , trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \ne 0$ ."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Đồ thị của hàm số bậc hai là một đường parabol có đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ với $\Delta = b^2 - 4ac$ , trục đối xứng là đường thẳng $x = -\dfrac{b}{2a}$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hàm số bậc hai là hàm số có dạng $y = ax^2 + bx + c$ , trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \ne 0$ . Tập xác định của hàm số bậc hai là $\mathbb{R}$ .
- Tổng kết ghi nhớ: Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ .; Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ .; $a > 0$ : bề lõm lên trên, có giá trị nhỏ nhất; $a < 0$ : bề lõm xuống dưới, có giá trị lớn nhất.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ. Xét hàm số $y = x^2 - 4x + 3$ . Tìm đỉnh và khoảng đồng biến.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 16: Hàm số bậc hai (Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ .; Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ .; $a > 0$ : bề lõm lên trên, có giá trị nhỏ nhất; $a < 0$ : bề lõm xuống dưới, có giá trị lớn nhất.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Ta có $a = 1 > 0$ , $b = -4$ , $c = 3$ . Đỉnh $I(2; -1)$ vì $-\dfrac{b}{2a} = 2$ và $y(2) = 4 - 8 + 3 = -1$ . Hàm số đồng biến trên $(2; +\infty)$ và đạt giá trị nhỏ nhất $-1$ tại $x = 2$ .
Bài 4: $(1; 9)$ .
Bài 5: $(-2; 3)$ .
Bài 6: Điều kiện $x \ge \dfrac{1}{3}$ ; $3x - 1 = 4 \iff x = \dfrac{5}{3}$ .

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

y = ax^2 + bx + c

(

a \ne 0

); tập xác định

\mathbb{R}

. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)

; trục đối xứng

x = -\dfrac{b}{2a}

. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

y = ax^2 + bx + c

, trong đó

a, b, c

là các số thực và

a \ne 0

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 16: Hàm số bậc hai, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Đồ thị của hàm số bậc hai là một đường parabol có đỉnh

I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)

với

\Delta = b^2 - 4ac

, trục đối xứng là đường thẳng

x = -\dfrac{b}{2a}

. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ. Xét hàm số $y = x^2 - 4x + 3$ . Tìm đỉnh và khoảng đồng biến.

Lời giải: Ta có $a = 1 > 0$ , $b = -4$ , $c = 3$ . Đỉnh $I(2; -1)$ vì $-\dfrac{b}{2a} = 2$ và $y(2) = 4 - 8 + 3 = -1$ . Hàm số đồng biến trên $(2; +\infty)$ và đạt giá trị nhỏ nhất $-1$ tại $x = 2$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tìm đỉnh của parabol

y = -x^2 + 2x + 8

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Giải bất phương trình:

x^2 - x - 6 &lt; 0

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Giải phương trình:

\sqrt{3x - 1} = 2

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ ."
Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ ."
Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hàm số bậc hai là hàm số có dạng $y = ax^2 + bx + c$ , trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \ne 0$ ."
Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Đồ thị của hàm số bậc hai là một đường parabol có đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ với $\Delta = b^2 - 4ac$ , trục đối xứng là đường thẳng $x = -\dfrac{b}{2a}$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hàm số bậc hai là hàm số có dạng $y = ax^2 + bx + c$ , trong đó $a, b, c$ là các số thực và $a \ne 0$ . Tập xác định của hàm số bậc hai là $\mathbb{R}$ .
Tổng kết ghi nhớ: Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ .; Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ .; $a > 0$ : bề lõm lên trên, có giá trị nhỏ nhất; $a < 0$ : bề lõm xuống dưới, có giá trị lớn nhất.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ. Xét hàm số $y = x^2 - 4x + 3$ . Tìm đỉnh và khoảng đồng biến.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 16: Hàm số bậc hai (Dạng $y = ax^2 + bx + c$ ( $a \ne 0$ ); tập xác định $\mathbb{R}$ .; Đỉnh $I\left(-\dfrac{b}{2a}; -\dfrac{\Delta}{4a}\right)$ ; trục đối xứng $x = -\dfrac{b}{2a}$ .; $a > 0$ : bề lõm lên trên, có giá trị nhỏ nhất; $a < 0$ : bề lõm xuống dưới, có giá trị lớn nhất.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Ta có $a = 1 > 0$ , $b = -4$ , $c = 3$ . Đỉnh $I(2; -1)$ vì $-\dfrac{b}{2a} = 2$ và $y(2) = 4 - 8 + 3 = -1$ . Hàm số đồng biến trên $(2; +\infty)$ và đạt giá trị nhỏ nhất $-1$ tại $x = 2$ .

Bài 4:

(1; 9)

Bài 5:

(-2; 3)

Bài 6: Điều kiện

x \ge \dfrac{1}{3}

;

3x - 1 = 4 \iff x = \dfrac{5}{3}