Bài tập — Bài 5: Tốc độ và vận tốc

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc? A. Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ . B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Tốc độ cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Tốc độ tức thời là tốc độ tại một thời điểm xác định, đo bằng đồng hồ tốc độ trên xe.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Một xe đạp đi $120\ \text{m}$ về phía đông trong $20\ \text{s}$ , rồi quay lại $40\ \text{m}$ về phía tây trong $10\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và vận tốc trung bình của xe.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải. Quãng đường tổng cộng là $s = 120 + 40 = 160\ \text{m}$ , thời gian tổng cộng là $t = 30\ \text{s}$ nên tốc độ trung bình là $v_{tb} = \frac{160}{30} \approx 5,3\ \text{m/s}$ . Chọn chiều dương hướng đông, độ dịch chuyển là $d = 120 - 40 = 80\ \text{m}$ , vận tốc trung bình là $v = \frac{80}{30} \approx 2,7\ \text{m/s}$ hướng đông.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một vật chuyển động từ vị trí có tọa độ $x = 2,m$ đến vị trí có tọa độ $x = -3,m$ . Tính độ dịch chuyển của vật.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Đo thời gian 3 lần, thu được: $1,2,s$ ; $1,4,s$ ; $1,3,s$ . Tính giá trị trung bình của phép đo.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một người chạy $400,m$ hết $80,s$ . Tính tốc độ trung bình của người đó.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ ."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tốc độ cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tốc độ tức thời là tốc độ tại một thời điểm xác định, đo bằng đồng hồ tốc độ trên xe."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tốc độ cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm. Tốc độ trung bình trên một quãng đường được tính bằng quãng đường chia cho thời gian đi hết quãng đường đó: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ .
- Tổng kết ghi nhớ: Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ .; Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng.; Đổi đơn vị: $1\ \text{m/s} = 3,6\ \text{km/h}$ .
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một xe đạp đi $120\ \text{m}$ về phía đông trong $20\ \text{s}$ , rồi quay lại $40\ \text{m}$ về phía tây trong $10\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và vận tốc trung bình của xe.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc (Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ .; Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng.; Đổi đơn vị: $1\ \text{m/s} = 3,6\ \text{km/h}$ .).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Quãng đường tổng cộng là $s = 120 + 40 = 160\ \text{m}$ , thời gian tổng cộng là $t = 30\ \text{s}$ nên tốc độ trung bình là $v_{tb} = \frac{160}{30} \approx 5,3\ \text{m/s}$ . Chọn chiều dương hướng đông, độ dịch chuyển là $d = 120 - 40 = 80\ \text{m}$ , vận tốc trung bình là $v = \frac{80}{30} \approx 2,7\ \text{m/s}$ hướng đông.
Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc? A. Tốc độ trung bình:

v_{tb} = \frac{s}{t}

; vận tốc trung bình:

v = \frac{d}{t}

. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Một xe đạp đi $120\ \text{m}$ về phía đông trong $20\ \text{s}$ , rồi quay lại $40\ \text{m}$ về phía tây trong $10\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và vận tốc trung bình của xe.

Lời giải. Quãng đường tổng cộng là $s = 120 + 40 = 160\ \text{m}$ , thời gian tổng cộng là $t = 30\ \text{s}$ nên tốc độ trung bình là $v_{tb} = \frac{160}{30} \approx 5,3\ \text{m/s}$ . Chọn chiều dương hướng đông, độ dịch chuyển là $d = 120 - 40 = 80\ \text{m}$ , vận tốc trung bình là $v = \frac{80}{30} \approx 2,7\ \text{m/s}$ hướng đông.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một vật chuyển động từ vị trí có tọa độ

x = 2,m

đến vị trí có tọa độ

x = -3,m

. Tính độ dịch chuyển của vật.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Đo thời gian 3 lần, thu được:

1,2,s

;

1,4,s

;

1,3,s

. Tính giá trị trung bình của phép đo.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một người chạy

400,m

hết

80,s

. Tính tốc độ trung bình của người đó.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ ."
Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng."
Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tốc độ cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm."
Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tốc độ tức thời là tốc độ tại một thời điểm xác định, đo bằng đồng hồ tốc độ trên xe."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tốc độ cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm. Tốc độ trung bình trên một quãng đường được tính bằng quãng đường chia cho thời gian đi hết quãng đường đó: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ .
Tổng kết ghi nhớ: Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ .; Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng.; Đổi đơn vị: $1\ \text{m/s} = 3,6\ \text{km/h}$ .

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một xe đạp đi $120\ \text{m}$ về phía đông trong $20\ \text{s}$ , rồi quay lại $40\ \text{m}$ về phía tây trong $10\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và vận tốc trung bình của xe.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Tốc độ và vận tốc (Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{s}{t}$ ; vận tốc trung bình: $v = \frac{d}{t}$ .; Tốc độ là vô hướng, vận tốc là vectơ có hướng.; Đổi đơn vị: $1\ \text{m/s} = 3,6\ \text{km/h}$ .).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Quãng đường tổng cộng là $s = 120 + 40 = 160\ \text{m}$ , thời gian tổng cộng là $t = 30\ \text{s}$ nên tốc độ trung bình là $v_{tb} = \frac{160}{30} \approx 5,3\ \text{m/s}$ . Chọn chiều dương hướng đông, độ dịch chuyển là $d = 120 - 40 = 80\ \text{m}$ , vận tốc trung bình là $v = \frac{80}{30} \approx 2,7\ \text{m/s}$ hướng đông.

Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.