Bài tập — Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ . C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Bài thực hành này giúp học sinh đo tốc độ trung bình và tốc độ tức thời của một vật chuyển động thẳng, đồng thời rèn kĩ năng sử dụng dụng cụ đo và xử lý số liệu.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Khi dùng cổng quang điện, vật chuyển động đi qua hai cổng đặt cách nhau một khoảng $s$ đã biết. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Một xe lăn gắn tấm chắn dài $5,0\ \text{cm}$ chuyển động trên máng. Khi đi qua hai cổng quang điện cách nhau $60\ \text{cm}$ , đồng hồ chỉ $0,40\ \text{s}$ ; khi tấm chắn đi qua cổng thứ hai, thời gian chắn sáng là $0,025\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và tốc độ tức thời tại cổng thứ hai.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải. Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{0,60}{0,40} = 1,5\ \text{m/s}$ . Tốc độ tức thời tại cổng thứ hai: $v = \frac{0,050}{0,025} = 2,0\ \text{m/s}$ . Xe chuyển động nhanh dần nên tốc độ tức thời lớn hơn tốc độ trung bình.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu điểm khác nhau giữa quãng đường và độ dịch chuyển.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hai người xuất phát cùng lúc từ A và B cách nhau $60,km$ , đi ngược chiều nhau. Người từ A đi với tốc độ $40,km/h$ , người từ B đi với tốc độ $20,km/h$ . Sau bao lâu hai người gặp nhau?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một xe đi $\frac{1}{3}$ quãng đường đầu với tốc độ $30,km/h$ , $\frac{2}{3}$ quãng đường còn lại với tốc độ $60,km/h$ . Tính tốc độ trung bình của xe trên cả quãng đường.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ ."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài thực hành này giúp học sinh đo tốc độ trung bình và tốc độ tức thời của một vật chuyển động thẳng, đồng thời rèn kĩ năng sử dụng dụng cụ đo và xử lý số liệu."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Khi dùng cổng quang điện, vật chuyển động đi qua hai cổng đặt cách nhau một khoảng $s$ đã biết."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài thực hành này giúp học sinh đo tốc độ trung bình và tốc độ tức thời của một vật chuyển động thẳng, đồng thời rèn kĩ năng sử dụng dụng cụ đo và xử lý số liệu. Hai dụng cụ thường dùng là cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số, hoặc thước và đồng hồ bấm giây trong các thí nghiệm đơn giản.
- Tổng kết ghi nhớ: Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ .; Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số.; Ghi kết quả đo kèm đơn vị và sai số.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một xe lăn gắn tấm chắn dài $5,0\ \text{cm}$ chuyển động trên máng. Khi đi qua hai cổng quang điện cách nhau $60\ \text{cm}$ , đồng hồ chỉ $0,40\ \text{s}$ ; khi tấm chắn đi qua cổng thứ hai, thời gian chắn sáng là $0,025\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và tốc độ tức thời tại cổng thứ hai.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động (Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ .; Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số.; Ghi kết quả đo kèm đơn vị và sai số.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{0,60}{0,40} = 1,5\ \text{m/s}$ . Tốc độ tức thời tại cổng thứ hai: $v = \frac{0,050}{0,025} = 2,0\ \text{m/s}$ . Xe chuyển động nhanh dần nên tốc độ tức thời lớn hơn tốc độ trung bình.
Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.
Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

v = \frac{s}{t}

; tốc độ tức thời:

v = \frac{L}{\Delta t}

. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

s

đã biết. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Một xe lăn gắn tấm chắn dài $5,0\ \text{cm}$ chuyển động trên máng. Khi đi qua hai cổng quang điện cách nhau $60\ \text{cm}$ , đồng hồ chỉ $0,40\ \text{s}$ ; khi tấm chắn đi qua cổng thứ hai, thời gian chắn sáng là $0,025\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và tốc độ tức thời tại cổng thứ hai.

Lời giải. Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{0,60}{0,40} = 1,5\ \text{m/s}$ . Tốc độ tức thời tại cổng thứ hai: $v = \frac{0,050}{0,025} = 2,0\ \text{m/s}$ . Xe chuyển động nhanh dần nên tốc độ tức thời lớn hơn tốc độ trung bình.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu điểm khác nhau giữa quãng đường và độ dịch chuyển.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hai người xuất phát cùng lúc từ A và B cách nhau

60,km

, đi ngược chiều nhau. Người từ A đi với tốc độ

40,km/h

, người từ B đi với tốc độ

20,km/h

. Sau bao lâu hai người gặp nhau?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một xe đi

\frac{1}{3}

quãng đường đầu với tốc độ

30,km/h

\frac{2}{3}

quãng đường còn lại với tốc độ

60,km/h

. Tính tốc độ trung bình của xe trên cả quãng đường.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ ."
Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số."
Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài thực hành này giúp học sinh đo tốc độ trung bình và tốc độ tức thời của một vật chuyển động thẳng, đồng thời rèn kĩ năng sử dụng dụng cụ đo và xử lý số liệu."
Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Khi dùng cổng quang điện, vật chuyển động đi qua hai cổng đặt cách nhau một khoảng $s$ đã biết."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài thực hành này giúp học sinh đo tốc độ trung bình và tốc độ tức thời của một vật chuyển động thẳng, đồng thời rèn kĩ năng sử dụng dụng cụ đo và xử lý số liệu. Hai dụng cụ thường dùng là cổng quang điện và đồng hồ đo thời gian hiện số, hoặc thước và đồng hồ bấm giây trong các thí nghiệm đơn giản.
Tổng kết ghi nhớ: Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ .; Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số.; Ghi kết quả đo kèm đơn vị và sai số.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một xe lăn gắn tấm chắn dài $5,0\ \text{cm}$ chuyển động trên máng. Khi đi qua hai cổng quang điện cách nhau $60\ \text{cm}$ , đồng hồ chỉ $0,40\ \text{s}$ ; khi tấm chắn đi qua cổng thứ hai, thời gian chắn sáng là $0,025\ \text{s}$ . Tính tốc độ trung bình và tốc độ tức thời tại cổng thứ hai.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Thực hành: Đo tốc độ của vật chuyển động (Tốc độ trung bình: $v = \frac{s}{t}$ ; tốc độ tức thời: $v = \frac{L}{\Delta t}$ .; Đo nhiều lần và lấy trung bình để giảm sai số.; Ghi kết quả đo kèm đơn vị và sai số.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Tốc độ trung bình: $v_{tb} = \frac{0,60}{0,40} = 1,5\ \text{m/s}$ . Tốc độ tức thời tại cổng thứ hai: $v = \frac{0,050}{0,025} = 2,0\ \text{m/s}$ . Xe chuyển động nhanh dần nên tốc độ tức thời lớn hơn tốc độ trung bình.

Bài 4: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 5: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.

Bài 6: Áp dụng trực tiếp kiến thức trọng tâm và quy tắc trong bài học để trình bày lời giải.