1. Kiến thức trọng tâm
- Vị trí địa lí: Nhật Bản là quốc gia quần đảo ở Đông Á, nằm ở phía tây Thái Bình Dương, gồm bốn đảo lớn: Hôn-su, Hô-cai-đô, Ky-u-siu, Xi-cô-cư và hàng nghìn đảo nhỏ. Vị trí tiếp giáp biển thuận lợi cho giao thương và đánh bắt hải sản.
- Diện tích khoảng nghìn , nhỏ hơn nhiều so với các nước lớn trong khu vực, nhưng đường bờ biển dài, có nhiều cảng biển.
- Địa hình: khoảng diện tích là đồi núi, nhiều núi lửa đang hoạt động, tiêu biểu là núi Phú Sĩ. Nhật Bản nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương nên thường xuyên xảy ra động đất, sóng thần.
- Khí hậu: gió mùa, phân hoá từ bắc xuống nam — phía bắc lạnh, phía nam ấm áp. Lượng mưa lớn, có bão vào mùa hè và mùa thu.
- Sông ngòi ngắn và dốc, ít giá trị giao thông nhưng cung cấp nước và thuỷ điện. Tài nguyên khoáng sản nghèo, phải nhập khẩu phần lớn nguyên, nhiên liệu.
- Dân cư: khoảng triệu người, mật độ dân số cao, tập trung ở các đồng bằng ven biển. Dân số giảm và già hoá nhanh, tỉ lệ người trên tuổi thuộc nhóm cao nhất thế giới. Dân tộc tương đối đồng nhất, trình độ dân trí cao, kỉ luật lao động tốt.
2. Ví dụ minh họa
Đề bài: Vì sao Nhật Bản thường xuyên chịu thiên tai động đất và sóng thần?
Lời giải: Nhật Bản nằm ở nơi tiếp giáp của nhiều mảng kiến tạo trong vành đai lửa Thái Bình Dương, vỏ Trái Đất vận động mạnh, núi lửa hoạt động thường xuyên. Khi động đất xảy ra dưới đáy biển, sóng thần có thể hình thành và gây thiệt hại lớn cho vùng ven biển. Vì vậy, Nhật Bản đã xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, công trình chống sóng thần và giáo dục phòng tránh thiên tai cho người dân.
3. Ghi nhớ
- Nhật Bản là quốc đảo, địa hình đồi núi, nhiều động đất và núi lửa.
- Tài nguyên khoáng sản nghèo, phải nhập khẩu nguyên, nhiên liệu.
- Dân số già hoá nhanh, mật độ dân số cao ở đồng bằng ven biển.