1. Kiến thức trọng tâm
- Nhật Bản là nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới, GDP đứng trong nhóm cao nhất, có trình độ khoa học – công nghệ tiên tiến.
- Cơ cấu kinh tế: dịch vụ chiếm tỉ trọng lớn nhất, khoảng GDP, gồm tài chính, thương mại, du lịch, vận tải; công nghiệp chiếm khoảng ; nông nghiệp chiếm tỉ trọng rất nhỏ.
- Công nghiệp: là trụ cột của nền kinh tế. Các ngành nổi bật: ô tô, điện tử, rô-bốt, đóng tàu, thép, hoá chất. Nhật Bản nổi tiếng với các tập đoàn lớn như Toyota, Sony, Honda. Sản phẩm công nghiệp có chất lượng cao, cạnh tranh mạnh trên thị trường thế giới.
- Nông nghiệp: diện tích đất nông nghiệp ít, sản xuất theo hướng thâm canh, ứng dụng công nghệ cao. Cây trồng chính: lúa gạo, rau, hoa quả; chăn nuôi bò sữa, lợn, gia cầm. Nông nghiệp chỉ đáp ứng một phần nhu cầu trong nước.
- Ngoại thương: Nhật Bản xuất khẩu ô tô, máy móc, thiết bị điện tử; nhập khẩu dầu mỏ, khí tự nhiên, nguyên liệu và lương thực. Bạn hàng chính: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, EU.
- Thách thức: dân số già hoá và giảm, nợ công cao, thiên tai thường xuyên, phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng và nguyên liệu.
2. Ví dụ minh họa
Đề bài: Vì sao công nghiệp Nhật Bản có sức cạnh tranh cao dù tài nguyên trong nước nghèo nàn?
Lời giải: Nhật Bản chú trọng đầu tư cho giáo dục, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo, tạo ra sản phẩm chất lượng cao, tiết kiệm năng lượng. Người lao động có trình độ và kỉ luật tốt. Các doanh nghiệp quản lí chặt chẽ, áp dụng phương pháp sản xuất tinh gọn, giảm lãng phí. Nhờ đó, hàng hoá Nhật Bản chiếm được lòng tin của người tiêu dùng toàn cầu, bù đắp cho hạn chế về tài nguyên thiên nhiên.
3. Ghi nhớ
- Nhật Bản là cường quốc công nghiệp, dẫn đầu về công nghệ cao.
- Nông nghiệp thâm canh, ứng dụng công nghệ hiện đại.
- Kinh tế phát triển dựa trên tri thức, kỉ luật và đổi mới sáng tạo.