Bài tập — Bài 16: Hydrocarbon không no

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 16: Hydrocarbon không no? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 16: Hydrocarbon không no, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 16: Hydrocarbon không no, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Hydrocarbon không no là hydrocarbon mà phân tử chứa liên kết bội: liên kết đôi $C=C$ hoặc liên kết ba $C \equiv C$ . C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 16: Hydrocarbon không no, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Alkene có một liên kết đôi, công thức chung $C_nH_{2n}$ với $n \geq 2$ , ví dụ ethene $C_2H_4$ , propene $C_3H_6$ . D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 16: Hydrocarbon không no, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Viết phương trình cộng $HBr$ vào propene.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 16: Hydrocarbon không no để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: Theo quy tắc Markovnikov, $H$ cộng vào carbon đã có nhiều $H$ hơn: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \rightarrow CH_3-CHBr-CH_3$ (2-bromopropane là sản phẩm chính).

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết công thức cấu tạo và gọi tên các đồng phân alcohol của $C_3H_8O$ (không kể ether).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của toluene tác dụng với $Cl_2$ (ánh sáng, đun nóng).

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tính khối lượng $Br_2$ cần dùng để phản ứng vừa đủ với 2,8 L $C_2H_4$ (đkc). ---

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hydrocarbon không no là hydrocarbon mà phân tử chứa liên kết bội: liên kết đôi $C=C$ hoặc liên kết ba $C \equiv C$ ."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Alkene có một liên kết đôi, công thức chung $C_nH_{2n}$ với $n \geq 2$ , ví dụ ethene $C_2H_4$ , propene $C_3H_6$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hydrocarbon không no là hydrocarbon mà phân tử chứa liên kết bội: liên kết đôi $C=C$ hoặc liên kết ba $C \equiv C$ . Các loại chính gồm alkene, alkyne và alkadiene.
- Tổng kết ghi nhớ: Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng.; Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng.; Alkene, alkyne dùng làm nguyên liệu sản xuất nhựa, cao su, dung môi và nhiều hóa chất quan trọng.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Viết phương trình cộng $HBr$ vào propene.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 16: Hydrocarbon không no (Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng.; Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng.; Alkene, alkyne dùng làm nguyên liệu sản xuất nhựa, cao su, dung môi và nhiều hóa chất quan trọng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Theo quy tắc Markovnikov, $H$ cộng vào carbon đã có nhiều $H$ hơn: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \rightarrow CH_3-CHBr-CH_3$ (2-bromopropane là sản phẩm chính).
Bài 4: Propan-1-ol $CH_3–CH_2–CH_2OH$ ; propan-2-ol $CH_3–CH(OH)–CH_3$ .
Bài 5: $C_6H_5CH_3 + Cl_2 \xrightarrow{\text{ánh sáng, } t^\circ} C_6H_5CH_2Cl + HCl$ (benzyl chloride; phản ứng thế ở nhánh).
Bài 6: $n_{C_2H_4} = 2,8 : 24,79 \approx 0,113$ mol; $n_{Br_2} = 0,113$ mol; $m_{Br_2} \approx 0,113 \times 160 \approx 18,1$ g.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 16: Hydrocarbon không no, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng

HX

vào alkene không đối xứng. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

C=C

hoặc liên kết ba

C \equiv C

. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

C_nH_{2n}

với

n \geq 2

, ví dụ ethene

C_2H_4

, propene

C_3H_6

. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ 1. Viết phương trình cộng $HBr$ vào propene.

Giải: Theo quy tắc Markovnikov, $H$ cộng vào carbon đã có nhiều $H$ hơn: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \rightarrow CH_3-CHBr-CH_3$ (2-bromopropane là sản phẩm chính).

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết công thức cấu tạo và gọi tên các đồng phân alcohol của

C_3H_8O

(không kể ether).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của toluene tác dụng với

Cl_2

(ánh sáng, đun nóng).

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Tính khối lượng

Br_2

cần dùng để phản ứng vừa đủ với 2,8 L

C_2H_4

(đkc). ---

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hydrocarbon không no là hydrocarbon mà phân tử chứa liên kết bội: liên kết đôi $C=C$ hoặc liên kết ba $C \equiv C$ ."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Alkene có một liên kết đôi, công thức chung $C_nH_{2n}$ với $n \geq 2$ , ví dụ ethene $C_2H_4$ , propene $C_3H_6$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hydrocarbon không no là hydrocarbon mà phân tử chứa liên kết bội: liên kết đôi $C=C$ hoặc liên kết ba $C \equiv C$ . Các loại chính gồm alkene, alkyne và alkadiene.
Tổng kết ghi nhớ: Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng.; Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng.; Alkene, alkyne dùng làm nguyên liệu sản xuất nhựa, cao su, dung môi và nhiều hóa chất quan trọng.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Viết phương trình cộng $HBr$ vào propene.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 16: Hydrocarbon không no (Hydrocarbon không no chứa liên kết bội nên phản ứng đặc trưng là phản ứng cộng.; Quy tắc Markovnikov áp dụng cho phản ứng cộng $HX$ vào alkene không đối xứng.; Alkene, alkyne dùng làm nguyên liệu sản xuất nhựa, cao su, dung môi và nhiều hóa chất quan trọng.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Theo quy tắc Markovnikov, $H$ cộng vào carbon đã có nhiều $H$ hơn: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \rightarrow CH_3-CHBr-CH_3$ (2-bromopropane là sản phẩm chính).

Bài 4: Propan-1-ol

CH_3–CH_2–CH_2OH

; propan-2-ol

CH_3–CH(OH)–CH_3

Bài 5:

C_6H_5CH_3 + Cl_2 \xrightarrow{\text{ánh sáng, } t^\circ} C_6H_5CH_2Cl + HCl

(benzyl chloride; phản ứng thế ở nhánh).

Bài 6:

n_{C_2H_4} = 2,8 : 24,79 \approx 0,113

mol;

n_{Br_2} = 0,113

mol;

m_{Br_2} \approx 0,113 \times 160 \approx 18,1